Almanya’da yeni hükümetin Türkiye politikası netleşiyor

Almanya’da Toplumsal Demokrat Parti (SPD), Yeşiller ve Hür Demokrat Parti’nin (FDP) koalisyon mukavelesi üstünde mutabakatıyla beraber, gözler yeni hükümetin dış politika çizgisine ve Türkiye ile münasebetlerin geleceğine çevrildi.

Yeni hükümette dışişleri bakanlığının Yeşiller partisinde olacak olması, bazı gözlemciler tarafınca, Türkiye ile alakalarda insan hakları mevzularının daha çok yük kazanacağı ve münasebetlerde yeni tansiyonların yaşanabileceği biçiminde yorumlanıyor.

Yeşiller Partisi’ne yakın Heinrich Böll Vakfı’nın Türkiye Temsilcisi Kristian Brakel, DW Türkçe’ye yapmış olduğu değerlendirmede, yeni hükümetin Merkel devrinden değişik olarak, Türkiye ile alakalarda oldukça büyük değişimlere gideceğini düşünmediğini söylemiş oldu.

Almanya-Türkiye münasebetlerini en yakından takip eden uzmanlardan olan Kristian Brakel’a yönelttiğimiz sorular ve cevapları şöyleki:

DW Türkçe: SPD’li Olaf Scholz’un başbakanlığında kurulması beklenen yeni hükümet koalisyon kontratını deklare etti. Burada Türkiye ile münasebetlere, “İkili ve Bölgesel İlişkiler” başlığı altında yer veriliyor. Size nazaran burada çizilen çerçeve, gelecek devirde Türkiye ile münasebetler hakkında ne suretiyle ipuçları veriyor?

Kristian Brakel: Türkiye kısmı, büyük seviyede Toplumsal Demokratların tartısını koyduğu bir çerçeveyi, “Evet durum problemli ve oldukça güç sadece Türkiye ile partnerliğimizi sürdürmek istiyoruz” yaklaşımını yansıtıyor…

Şu demek oluyor ki bu sözler, aslen Angela Merkel’ın izlediği çizginin, bundan sonrasında da sürdürüleceği manasına mı geliyor? Merkel de büyük meseleler, görüş ayrılıkları bulunduğunu, lakin Türkiye’nin stratejik açıdan Almanya için kıymet taşıdığını söyleyerek, Almanya’nın çıkarları gerektirdiği seviyede diyaloğun sürdürülmesinden yana hal almıştı…

Evet kanımca bu tabirler, yeni Alman hükümetinin Türkiye mevzusunda aşağı üst Merkel’ın izlediği stratejiyi izleyeceğini gösteriyor… Yeni hükümet Türkiye siyasetlerinde oldukça büyük bir değişime gitmeyecek, fakat sivil toplumun desteklenmesine, gençlik değişiklik programlarına daha oldukça mali kaynak ayıracak…

DW Türkçe’de yer edinen habere nazaran mukavelede, “Türkiye, iç siyasette tasa verici gelişmeler ve dış siyasetteki tansiyonlara rağmen AB’nin kıymetli bir komşusu ve NATO partneridir” tabiri yer ediniyor. Bilhassa “AB’nin kıymetli bir komşusu” vurgusu dikkat çekiyor…

Bu formülasyon, koalisyon ortaklarının Türkiye’yi AB’nin bir kesimi olarak görmediklerini açıkça gözler önüne seriyor.

Mukavelede, Türkiye’de demokrasi, hukuk devleti ve insan hakları, hanımefendi hakları, ve azınlık hakları alanlarında oldukça büyük gerileme olduğu kayda geçiriliyor…

Evet bu tabirler bir durum tespitinden ibaret, bununla yetiniliyor. Bunun bir sonucu olacağına dair bir söz yok, durum tespiti var…

FDP, seçim programında Türkiye’nin AB üyelik müzakerelerinin sona erdirilmesi, Türkiye ile AB ortasında yeni bir bağlantı inşa edilmesi icap ettiğini savunmuştu…

Gerçek, liberaller üyelik müzakerelerinin büsbütün durdurulmasını istemişti. Lakin görünen o ki üç partinin anlaşabildiği yegane husus yeni bir görüşme faslının kapatılmaması ve yeni bir başlığın açılmaması olmuş. Lakin tamamımız bunun retorikten ibaret bulunduğunu biliyoruz. Zira Kıbrıs’ın vetosu sebebiyle aslen senelerdir fasıl açılmıyor ve açılmayacak da. Lakin fasıllar kapatılabilir. Ayrıyeten formülasyon birazcık da sorunlu olmuş. Fasıl kapatılmayacak demek ne kadar uygun o kadar da güvenli değilim, zira bu Türkiye’ye bağlı, Türkiye şartları, kriterleri yerine getirmesi halinde açılmış fasıllar kapatılabilir. Komitenin “ay hayır Almanya kapatılmasını istemiyor” diyerek buna direnmesine olasılık vermiyorum. Fakat aslen koalisyon kontratında özetle sürerdurum değişmiyor… Kıymetli olan tek tabir Türkiye ile ilgili kısmın son cümlesi. Bildiğime göre Yeşillerin de beklentisi doğrultusunda eklenen, “Sivil cemiyet ile alakaların, paylaşımın ve gençlik değişiklik programlarının güçlendirileceği” istikametindeki tabir mühim…

Sivil cemiyet ile paylaşımın ve gençlik değişiklik programlarının güçlendirilmesiyle kastedilen tam olarak nedir? Bu ortada, koalisyon kontratında, “AB-Türkiye Diyalog Gündemi’nin canlandırılacağı” da belirtiliyor. Bir taraftan müzakereler durdu deniliyor,öteki tarafda diyalog gündemi canlandırılacak deniyor… Bu da bir çelişki değil mi?

Sivil cemiyet ile diyaloğun güçlendirilmesi tek taraflı yapılabilecek, Ankara’nın onayına muhtaçlık duymayacağınız bir mevzu… “AB-Türkiye Diyalog Gündemini” canlandırmanın ne manaya geldiğini değişik hallerde okuyabilirsiniz. Bu Türk hükümeti ve AB Kurulu ya da AB Kurulu ortasındaki bir diyalog olabileceği suretiyle, cümlenin ikinci kısmında söz edilmiş olduğu suretiyle sivil cemiyet oyuncuları ortasındaki paylaşımın güçlendirilmesi de olabilir…

Bu ortada koalisyon kontratında AB-Türkiye Sığınmacı Mutabakatı’na asla değinilmiyor. Merkel devrinde imzalanan mutabakat, Yeşiller’in en oldukça eleştirdiği dış politika hususları ortasında yer alıyordu. Bir müddettir de Türkiye ile AB ortasında mutabakatın güncellenmesi için görüşmeler yürütülüyor… Oysa koalisyon kontratında “düzensiz göçü azaltmak, tertipli göçe olanak sağlamak istiyoruz” tabirleri yer ediniyor, anayasa ve milletlerarası kontratlardan meydana gelen insani yükümlülüklere bağlı kalınacağı vurgulanıyor…

Almanya’nın Türkiye’deki Suriyelilere ikili mali yardımında bir değişim olacağını düşünmüyorum. Yeşiller Türkiye’deki Suriyelilere insani yardım finansmanına dayanak veriyor. Lakin Türkiye ile AB ortasında yeni bir mutabakat mümkün olur mu, yeni Alman hükümeti bunun için tartısını koyar mı oldukça güvenli değilim.

Bu Yeşilleri zorlayacak bir mevzu olur… Zira Yeşiller, Yunanistan’a gelen sığınmacıların, kapsamlı sığınma müracaat süreçleri tamamlanmadan Türkiye’ye geri gönderilmelerini öngörmesi sebebiyle bu mutabakatın Cenevre Konvansiyonu’nun ihlal edilmesi manasına geldiğini düşünüyor.

Almanya’nın yeni koalisyon hükümetinde Dışişleri Bakanlığı’nı Yeşiller üstlenecek. Son anda bir değişim olmaması durumunda, seçimlerde başbakan talibi olan Annelena Baerbock’un birinci sefer bir hanımefendi olarak bu vazifesi üstlenmesi planlanıyor. Bu Türkiye ile bağlantıları nasıl tesirler? İnsan hakları mevzularının daha yüklü bir yer tutmasını bekliyor musunuz?

Büyük bir değişiklik olmayacak, koalisyon kontratı de bunu gözler önüne seriyor. Lakin kanımca Türkiye’de hukuk devletinin geldiği nokta dikkate alındığında, insan hakları hususlarının daha yüklü bir yer alması gerektiği açık. Yeşiller kesinlikle bunu isteyecektir lakin koalisyon hükümeti olması prestijiyle Yeşillerin tek başlarına hareket edemeyecekleri, bu mevzudaki tek karar mercii olmadıkları da açık.

Kaynak: Cumhuriyet

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir