Bilim insanları, yeni bir çift yıldız gözlemledi!

Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezindeki araştırmacılar, uzun süredir var olduğu kuramsal olarak malum çift yıldız türü gözlemledi. Bu keşifle bilim ekibi, evrendeki ender bir yıldız türünün nasıl oluştuğunu ve geliştiğini ortaya koydu.

Araştırmacılar, bulgularını açıklayan makaleyi Royal Astronomical Society’de yayımladı. Dr. Kareem El-Badry ve ekibi, California Lick Gözlemevindeki Shane Teleskobu ve birkaç astronomik araştırmadan elde edilmiş veriler ile emek vermeyi yürüttü.

Çift yıldız, bu yöntemle ortaya çıkarıldı!

Phys.org‘un haberine bakılırsa, bir yıldız öldüğünde yüzde 97 ihtimalle beyaz cüce, tüm enerjisini kullandıktan sonrasında büzüşen ve kararan minik, yoğun bir nesne haline gelir. Sadece ender durumlarda, bir yıldız son aşama düşük kütleli (ELM) bir beyaz cüce olabilir.


ZTF

Güneş’in hacminin üçte birinden daha azca olan bu yıldızlar bir suali bizlere yöneltiyor: yıldız evrimi hesaplamaları doğruysa, tüm ELM beyaz cüceleri 13,8 milyar yıldan daha yaşlı. Şu demek oluyor ki, evrenin kendisinden daha yaşlı şeklinde ve bundan dolayı fizyolojik olarak olanaksız.

Astrofizik Merkezinde çalışmalarını sürdüren El-Badry, “Evren, bu yıldızları düzgüsel evrimle oluşturacak kadar yaşlı değil” diyor. Astronomlar, bir ELM beyaz cücenin oluşmasının tek yolunun çift yıldız sistemi olduğu sonucuna vardı. Yakındaki bir yıldızdan gelen yer çekimi, bir ELM beyaz cüce haline gelene kadar bir yıldızı hızla (en azından 13.8 milyar yıldan daha kısa bir sürede) yiyebilir. Sadece bu da kati bir bulgu değil.

Bilim adamları, Güneş şeklinde düzgüsel, büyük kütleli yıldızların beyaz cücelerin üstüne toplandığını buldu. Buna kataklizmik değişen yıldız deniyor. Ek olarak ELM beyaz cücelerini de gözlemlediler. Sadece evrimsel geçiş aşamasını yada aradaki dönüşümü gözlemlememişlerdi. Şu demek oluyor ki bir ELM beyaz cüceye dönüştüğü zamanı göremediler.


ZTF

El-Badry ve ekibi, Avrupa Uzay Ajansının başlatmış olduğu uzay tabanlı gözlemevi Gaia ve ABD’deki Zwicky Transient Facilityden (ZTF) almış olduğu yeni verilerle bir milyar yıldız arasından 50 potansiyel talibi inceledi. Hemen sonra 21 yıldızın yakın gözlemlerini takip etti. Adayların yüzde 100’ünün bu pre-ELM’ler bulunduğunu keşfetti.

Çalışmanın lideri, “ELM’lerden daha şişiklerdi. Ek olarak yumurta şeklindeydiler. Bu sebeple öteki yıldızın kütleçekimi şekillerini bozuyor. İki çift yıldız sınıfı –kataklizmik değişen ve ELM beyaz cüceler– arasındaki evrimsel bağlantıyı bulduk.” dedi. Yıldızlardan 13’ü yoldaşlarına karşı hâlâ kütle kaybettiklerine dair işaretler gösterirken, 8’i artık kütle kaybetmiyor gibiydi. Her birinin sıcaklığı da daha ilkin gözlemlenen kataklizmik değişen yıldızlardan daha sıcaktı.

El-Badry, öteki yıldızlar üstünde çalışmaya devam edeceğini belirtti.

KaynakShiftDelete

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir