bilim insanlarindan norvece cagri balinalar uzerinde gurultu kirliligi deneyinden vazgec GVUdk7vt

Bilim insanlarından Norveç’e çağrı: Balinalar üzerinde gürültü kirliliği deneyinden vazgeç

Memleketler arası bir bilim adamları kümesi Norveç’e, minik balinalar üstünde ses denemeleri yapma planından vazgeçme çağrısı yapmış oldu.

Bilim adamları, balinaların yakalanıp gürültüye maruz bırakılmasının, hayvanlar açısından “stresli ve ürkütücü” bir süreç olacağını söylüyor.

Bu alanda şimdiye kadar hayata geçirilmiş en büyük gözlem olacak projenin bugünlerde başlaması planlanıyor.

Norveç yetkilileri maksatlarının, balinaların ses kirliliğini hangi seviyede duyabildiğini daha muntazam idrak etmek bulunduğunu söylüyorlar.

Denemeler Lofoten Adaları’nda yapılacak.

Nasıl bir gözlem planlanıyor?

Amaç dev ağlar yardımıyla 12 genç minke balinasını bir havuza almak. Lokal gözlemciler bu hazırlıkların tamam göründüğünü söylüyorlar.

Projeye onay veren Norveç Gıda Güvenliği Dairesi her balinanın en fazla 6 saat bu havuzda tutulacağını söylüyor.

Balinalar burada kan testinden geçirilecekler ve duyma yetilerini ölçmek gayesiyle derilerinin altına elektrotlar yerleştirilecek.

Meydana getirilen açıklamada, bunun “Gerekirse balinaların uyutulması kanalıyla” yapılabileceği de kaydediliyor.

Sadece yetkililer, mink balinalarının ağla yakalandıklarında, bırakılana kadar büsbütün hareketsiz durduklarına dair bilgiler bulunduğunu söyleyerek, süreçlerin uyuşturmaya gerek olmadan yapılabileceğine işaret ediyorlar.

Ayrıyeten balinaların “yüksek seviyede gürültüye maruz bırakılmalarının kelam mevzusu olmadığını lakin duyabilecekleri minimum ses seviyesini belirlemeye amaçladıklarını” da söylüyorlar.

Balinaların sırt yüzgeçlerine, hür bırakılmadan evvel uydu seyretme aygıtı doldurularak deneyden sonraki davranışlarının da izlenmesi planlanıyor.

Balinalar acı çekecek mi?

Balinaların, bilhassa de duyma yetileri kontrol edilirken iki sal ortasında tutulmaları esnasında acı hissedecekleri resmen kabul ediliyor.

Norveç Gıda Güvenliği Dairesi, deneyin “orta şiddette” olacağını söylüyor ve bunu şu şekilde tanımlıyor:

“Hayvanlarda muhtemelen, kısa vadeli orta derecede acı, kahır ve gerilim, ya da daha uzun vadeli hafifçe acı, dert ve gerilim yaratan deneyler.”

Daire ayrıyeten, bu çeşit deneylerin “hayvanların genel sıhhati ve durumunda orta seviyede bir bozulma yaratması da muhtemeldir” diyor.

Fakat tekrardan de deniz hayvanlarının gürültü kirliliğinden nasıl etkilendiklerini daha âlâ anlamanın sonuçta minke balinaları ve başka çeşitlerin düzgünlüğüne olacağı kaydedilerek, deneye onay verildiği kaydediliyor.

İtirazlar neler?

Değişik ülkelerden 50 bilim insanı Norveç Başbakanı’na hitaben kaleme aldıkları açık mektupta, deneyin, hayvanlarda “orta derecede acı ve kahra yol açacağı” değerlendirmesine itiraz ettiler.

Bilim adamları, “Bu süreç balinada mühim bir gerilime ve giderek paniğe yol açabilir ve gerek balinalar gerekse beşerler açısından çekince yaratabilir” dedi.

Uzmanlar ayrıyeten genç minke balinalarının uyuşturulma riskine maruz bırakılmasının kabul edilemeyeceğini de savundu:

“Genç mink balinaların zorla zaptedilmesi ve üzerlerinde 6 saat sürebilecek deneyler yapılmasının, hayvanda kayda kıymet bir yaralanma ve gerilim potansiyeli, ayrıyeten kalıcı tesirler bırakma ihtimalinin yüksek olmasından telaş duyuyoruz.”

Tasalarını lisana getirdikten sonrasında uzmanlar, deneyden vazgeçilmesi icap ettiğini zira bunun deneyin mevzusu olacak balinalarda mühim travma yaratırken bilime de bir katkısı olamayacağını kaydettiler.

Mektuba imza atanlardan biri de Balina ve Yunus Muhafaza kuruluşunun politika yöneticisi Sarah Dolman.

Dolman BBC’ye, gürültü kirlenmesi tehdidinin ekseriyetle hafife alındığını, birçok araştırmanın balinaların toplu karaya vurması olaylarının bununla ilgili bulunduğunu gösterdiğini söylemiş oldu.

Lakin Dolman tüm bunların, planlanan deneyin balinalara tesiri mevzusundaki etik ve bilimsel telaşları yok sayma sebebi olamayacağını belirtti:

“Naturel etraflarının haricinde bir yere girmeye zorlanacaklar, etrafları beşerle dolu olacak. Bunun balinalar için inanılmaz seviyede gerilimli ve ürkütücü olacağını düşünüyor ve deneyin durdurulmasını isterim. Oldukca riskli.”

Dolman emsal bir deneyin İzlanda’da iki beyaz ağızlı yunus üstünde yapılmaya çalışıldığını sadece dişinin oldukça büyük gerilime girmesi üstüne hür bırakıldığını da hatırlattı.

Projenin ardında kim var?

Deneyi, ABD’deki Ulusal Deniz Memelileri Vakfı isminde kuruluştan bilim adamları planladı.

Çalışmada yer edinen uzmanlar BBC’nin sorularını yanıtsız bıraktı.

ABD haber kuruluşu NPR araştırmanın finansmanını ortalarında ABD Birliği, Okyanus Güç Yönetimi ve Ulusal Okyanus ve Atmosfer Yönetimi suretiyle bazı kuruluşların yaptığını bildirdi.

Bu da hem müdafa kısmı hem de petrol ve organik gaz kesiminin, deniz altında meydana getirilen sondajlar ya da kullanılan silahların hayvanlar üstündeki tesirini daha muntazam manaya isteğine işaret ediyor.

Minke balinalarının özellikleri

  • Aslen iki tipten oluşuyor: İsmi mink ile Cenup Kutbu mink balinası
  • İsmi mink Şimal Yarımküre’de yaşıyor, alt çeşidi olan cüce mink Cenup Yarımküre’deki okyanuslarda da görülüyor
  • Cenup Kutbu mink balinası ise büyük seviyede Cenup Yarımküre’de görülüyor
  • Balinanın adı, bu tipi görüp ezkaza mavi balina zanneden Meincke isminde bir balıkçıdan geliyor
  • Minkler suyun içindeki yiyecekleri ağızlarındaki süzgeç ile ayırıyorlar
  • Erişkin bir dişi 8 metre, erişkin bir adam ise ortalama 7 metre uzunluğunda

Kaynak: Cumhuriyet

🔥4

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir