brukselden sert fiyatlamalara neden olacak kararlar cikmaz y3Ol1ftk

“Brüksel’den sert fiyatlamalara neden olacak kararlar çıkmaz”

Ekonomist Ali Ağaoğlu ve gazeteci Hakan Güldağ, NATO Tepesi ve Erdoğan-Biden görüşmesinden tansiyonu tırmandıracak negatif sonuçlar beklemiyor. Buna karşın ikili, ihtimali oldukça düşük olarak kabul edilen ‘eksen kayması’nın dış borç kompozisyonu açısından Türkiye’nin şirazesini bozacağını düşünüyor. Güldağ ve Ağaoğlu’nun Şans Sohbetleri’nde yer verdiği bir diğeri kıymetli başlık ise ABD enflasyonunda ‘geçici-kalıcı’ tartışmaları ve olası ‘sıkılaştırma’ senaristliği oldu.

Güldağ: Gelecek hafta gözler NATO Doruğu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Lideri Biden buluşmasında olacak. Tepe, güzelce şekillenmeye süregelen Çin-Rusya bloğu sürecinde gerçekleşiyor. Türkiye- ABD ile bağlantılar açısından bakarsak, her iki tarafın heybesinde ağır taşlar var. Buluşma öncesi S400 mevzusu başta olmak suretiyle, informasyon alışverişi, dış ilişkiler trafiği oldu. Sence yansımalar iyi mi olur, ne düşünüyorsun?

Ağaoğlu: Gündeme yalnızca Türkiye Cumhurbaşkanı’nın ABD Lideri ile görüşmesi olarak bakmıyorum. NATO’nun dünya konjonktürüne olan yaklaşımıyla ilgili iyi mi bildiriler vereceği de oldukça kıymetli. En eleştiri bahislerden biri S400. NATO olmayacaksa ‘Şangay Beşlisi’ diyeceğim, bu türlü bir alternatif üstünde duracağız. ‘Tek başımıza oluruz, bağımsız oluruz’ demek o denli kolay değil.

Güldağ: Şangay Beşlisi demek, eksen değişikliği demek. Ortalama 450 milyar dolar civarında dış borcumuz var. Bunun yüzde 40’a yakını Londra, yüzde 40’ı ABD kaynaklı. Bu türlü bakınca aslına bakarsak yüzde 80 Anglosakson Batı’sı. Eksen değişikliği, bu borç yapısını göz önüne alınca bir şiraze değişikliğine de neden olur bizim için. Eksen kayması durumunda Türkiye’nin şirazesi kayar. Bu ne kadar göze alınabilir? Mesela; Rusya bizlere bu türlü finansman sağlar mı?

Ağaoğlu: Rusya’nın petrol fonunda biriktirdiği 350 milyar dolar civarında bir parası var. Bunu da hiçbir Rus vatandaşının veya yöneticisinin Türkiye’ye dayanak olarak kullanacağını zannetmem.

Güldağ: Çin’den gelebilir mi gelebilir. Çin’in buna imkanı da var. Onun da şartları ne olur ve ne kadar mühlet içinde olur, oldukça bilmiyorum. Rezervimiz eksi yazıyorken bizim Çin’le bu borçlanma noktasında yarın diğer gün daha da zorlanacağımız bir gerçek… İhracatımızın da büyük seviyede Avrupa’ya olduğu bir noktada biz bunu göze alır mıyız? Bence almayız. Ben ortada bir şey çıkacak doruktan diye düşünüyorum. Tam bir netlik olmayacak, vakte bırakılacak. Muhtemelen bu ABD’nin de, Türkiye’nin de işine gelecek. Iğrenç bir tablo yansımazsa kurlarda oldukça büyük bir hareket beklemem. Minik de olsa pozitif bir şey çıkarsa bence kur geri gelebilir. Para geleceği tarafında bir grup senaryolar üretilmeye başlanır ve bu ABD’nin de yumuşamaya başladığının bir göstergesi olarak görülürse birazcık olumluya yanlışsız dönebiliriz. Hem pozitif tarafta adımlar atıyoruz hem de 100 milyar dolarlık işbirliğini de hayata bir an evvel geçirmek mevzusunda görüşmelere başlayacağız suretiyle bir şey olursa bir bakmışız dolar 7,50’lere gelmiş…

Ağaoğlu: Pozitif bir senaryoda 7,50 varsayımını mümkünlük olarak düşük görüyorum. Zira birinci çeşitte birinci görüşmeden kimse hiç kimseye bu türlü altın tepside bir fırsat sunmaz. O birinci andaki optimistlik tahminen bizlere yarar sağlar sadece kalıcı olmasıyla ilgili arka arda inanç verici, inanç artırıcı adımlar atılması gerekir. Şu anda bir çiçekle bahar olmayacağı misali NATO Zirvesi’nden gelecek ufak bir muntazam niyet kelamıyla de koskoca piyasaların ve ülke iktisadının bir an ilkin toparlanıp düzeleceğini ben oldukça zannetmiyorum. Iyimser olmayı yeğliyorum, oldukça makus şeyler olacağını beklemiyorum.

Güldağ: Bu senaryolardan biri natürel. Negatif şeyler çıktığında ise kurda 9’a oldukça süratli gelebiliriz. Bakalım daima bir arada göreceğiz. Anladığım kadarıyla, bu iş birazcık daha ortada sadece olumluya hakikat bir yerde şekillenebilir suretiyle bir fikrimiz var ikimizin de.

Ağaoğlu: Olumluya gitmesi için tarafl ar uğraş gösterecektir diye bağlayalım bence.

Güldağ: Bizi etkileyecek olan diğer kıymetli gelişme de ABD’de enfl asyonun seyri ve izlenecek para siyaseti. Yellen’ın lisanının sürçmediğini net olarak anlamış olduk. Kısaca bir hazırlık var o cephede. Bugüne geldiğimizde Fed’in 15-16 Haziran’da gerçekleştireceği faiz toplantısı öncesinde açıklanan son kıymetli data ABD enfl asyonuydu. ABD’de mayısta enfl asyon Ağustos 2008’den bu yana birinci sefer senelik bazda yüzde 5’i görmüş oldu. ABD 10 senelik tahvil getirileri, enfl asyon, bunun Türkiye’ye yansıması? diye ister istemez düşünüyoruz. Türkiye’deki gelişmelerle beraber de dikkate alırsan ne söylersin?

Ağaoğlu: Ben birincisinde de Yellen’ın lisanının sürçtüğünü düşünmemiştim. Geçtiğimiz hafta da tartışmıştık, bu enfl asyon artışı arz tarafındaki dertlerden veya lojistikten meydana gelen daralma ve aksamalardan mı, kalıcı mı, süreksiz mi? Kısaca bu kalıcı-geçiciliğine şimdi daha piyasa karar vermiş değildi. Yellen gömü bakanı olarak konuştuğunda Fed’in ismine konuşuyor değil lakin görünen köy de kılavuz istemez diyor.

Güldağ: Pekala kalıcı olmayabilir lakin beklendiğinden de uzun sürebilir mi enfl asyon?

Ağaoğlu: Piyasa ‘şu anda bir seferlik yüzde 5’lik darbeyi yedik, bundan sonrasında yaşamımıza devam edeceğiz’ fikriyle fiyatlıyor diye düşünüyorum. Lakin her yıl 3, 3, 3 artacak diyorsanız zati ondan sonrasında birçok şeyin fiyatını tutabilmemiz oldukça güç olur. 5 senelik, 10 senelik fiyat artışını 1 günde olmasa bile 6 ya da 10 ayda oldukça acele kat edilebilir. Bilhassa bakır olsun, ziraî emtia kümesi olsun o denli bir risk var , sadece şimdilik piyasa buna karamsar gözle bakmıyor. Kalıcı olmadığını düşünüyor.

Güldağ: ABD 10 senelik tahvil faizi, enfl asyon öncesinde yüzde 1,47 düzeyine kadar gerilemişti. Enflasyonun beklentileri aşmasıyla beraber yüzde 1,52 civarına terfi etti.

Ağaoğlu: ABD 10 yıllıkları için daha evvelce verdiğimiz 1,77 suretiyle bir teknik düzey vardı. Orayı geçmediğimiz sürece bu yılı kapatır piyasalar, seneye bakarız derler. Seneye bakarken de kasım ve aralık aylarında yeni senenin konumlarını almaya başladıklarında yeni senenin hangi faizlerle şekilleneceği üç aşağı beş üst ortaya çıkmış olur.

Güldağ: Bunun global bazda ve bizim piyasalara tesiri ne olur?

Ağaoğlu: Bizim piyasalara aslına bakarsak çok da fazla tesiri olmaz. Niçin? Zira yabancıların buradaki piyasalardaki hissesi azaldı. Türk piyasalarına olan ilgisi neredeyse büsbütün ortadan kaybolmuş durumda. Konforlu bir gezi olmadığı için buraya oldukça fazla giriş çıkış olmayacağından dolayı biz kendi içine kapalı kavruk bir ekonomi olarak bir süre devam edeceğiz suretiyle görünüyor. Bu minvalde yola çıktığımızda Fed’den 25, 50, 75, 175 baz puan faiz artışı gelse bile Türkiye’de fonlama maliyetleri açısından pek bir şey değiştirmez. Niçin dersen? Yüzde 9,5 eurobond ihraç eden şirketlerimiz var ve bu oranla ihraç ediyorlarsa 25 puan artırmış olması çok da fazla bir şey değiştirmez görüşündeyim.

Güldağ: Ben de ABD enfl asyonunun Türkiye’yi beklendiği kadar etkilemeyeceği görüşündeyim. Son durumda Türkiye varlıklarına olan yabancı yatırım 30 milyar dolar civarına indi. DİBS’te yabancı hissesi yüzde 5’in altında. Borsada yüzde 40’a kadar geriledi. O denli çabucak Türkiye’yi terk eder yabancı diye korkulacak bir ortam yok. Zira esasen yoklar ki sıcak para tarafında. Türkiye büyüklüğünde bir ekonomi için fazlaca mütevazı bir seviyede yabancı yatırımcı.

“ABD’de ‘sıkılaşma’nın bizlere dolaylı yararlarını görebiliriz”

Güldağ: ABD’deki olası bir ‘sıkılaşma’ emtia cephesine iyi mi yansır?

Ağaoğlu: Nakdî genişlemenin getirmiş olduğu bolluk ve rahatlık bilhassa emtia tarafında oldukça mühim rallilere sebep olmuştu. Eğer nakdî genişlemenin daralacağı, yerini de faiz artışlarına yavaş yavaş bırakacağı netleşirse -ki ben senenin son çeyreği itibariyle görüyorum- emtia fiyatlarında bir düzeltme adım atar. Emtia fiyatlarındaki düzeltme de Türkiye’ye dolaylı yarar sağlamaya adım atar. Özetle faiz artışı, petrol haricinde kalan emtia fiyatlarının düşüşü olarak yansıyabilir. Bu da bizim için müspettir diye düşünüyorum.

Güldağ: O zaman sanayicilerimizi uyarmakta yarar var. Genel anlamda fiyatlar yükselirken her insanın işi yeterlidir, fiyatlar da artıyordur esasen. Aslolan mesele düşüşe geçtiğinde olur. Fiyatlar düşüşe geçtiğinde o yüksek fiyatlarla hammaddeleri iyi mi olsa iç talep de canlanıyor diye aldıysanız sonrasında oldukça makus iflaslar ve çöküşler gündeme gelebilir. Kısaca bunun bu türlü gitmeyeceğini düşünüyorsak, ki o denli görüyorum. Kimi milletlerarası rapor ve tahlillerde de bu söyleniyor. Bilhassa metaller için söz ediliyor. O yüzden sanayicilerimizin birazcık daha dikkatli olması lazım. Sanki diyorum bunun bilincinde olan sanayicilerimiz mi var? PMI’larda hafifçe frene basmanın izdüşümü müdür bu? Orasını bilemiyorum sadece sonrasında PMI’lar Türkiye’de yeniden çıkar mı?.. Zira dünyada negatif bir ayrışmamız var orada. Kısaca Avrupa’da 63’e gelmiş PMI averajı. Bizimkine bakıyorsun 49’a gerçek geriledi ve 5 aydır da geriliyor.

“Altın 1932 düzeyinin üstüne atarsa, yeni rekorlar beklerim”

Güldağ: Çizdiğimiz perspektif çerçevesinde emtiayı konuştuk; altın ve gümüşe başka bir yer ayırırsak…

Ağaoğlu: Enflasyondaki kalıcı-geçici sorusuna ilişkin üçüncü çeyrekte ipuçları gelir. Oradan ipuçları ulaştığında altın ve gümüş tarafındaki hareketliliğe bakarız. Lakin ben şu anda her ikisinin de bir düzeltmede bulunduğunu düşünüyorum. Altın için 1840-60 düzeyi, gümüş için de 26,40 ve 25,80 tahminen daha sert bir düşüş olabilir. Gümüş için daha sert olmasını bekliyordum lakin gümüş direniyor. Eğer altın burayı görür ve döner 1932’nin üstüne atmayı başarırsa yeni rekorlar gelecektir altında diye düşünüyorum.

Güldağ: Ondan sonrasında 2000 doları mı görür?

Ağaoğlu: Daha evvelki zamanlardaki doruğuna çıkmasını beklerim. Daha evvelki doruğu altının 2075’ti, bunun üstüne çıkmasını beklerim. 1932’nin üstüne bu türlü bir üstün dereceli beklerim lakin gümüş için bilhassa 28, 30 düzeyinin üstüne çıkarsa gümüş altını taşıyabilir. Zira ben şunu biliyorum, gümüşün desteklemediği hiçbir altın yükselişi başarıya ulaşmış olamıyor.

“G7’de alınan vergi sonucu Türkiye’ye yarar sağlar”

Güldağ: Geçen haftanın kıymetli başlıklarından önde gelen G7’deki vergi sonucu… Türkiye’ye tesirleri açısından bakarsak…

Ağaoğlu: Global şirketlerdeki asgarî kurumsal vergi oranının yüzde 15 olması. Biden’ın milletlerarası siyasetteki birinci büyük başarısı bana nazaran. G7’de kabul görmüş oldu ve G20’ye aktarılıyor. Artık G20’ye aktarılması kabul edileceği manasına gelmiyor alışılmış. Lakin izlediğim 2017 Avustralya G20’si esnasında en temel hususlardan bir tanesi vergi tabanının dünyada ülkeler ortasında kaymasını önleyecek tedbirler almaktı. Bilhassa büyük teknoloji şirketlerinin kazandıkları ülkelerde vergi ödemeleri aslı. Yüzde 15’ten azca olmamak kaydıyla olduğundan Türkiye’ye de yarar sağlar.

🔥6

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir