Büyük edebiyatçı Kemal Tahir’in ölüm yıldönümü

Büyük romancı, düşünce adamı, müellif, düşünür Kemal Tahir’in 49’uncu vefat yıldönümü bugün. Bu vesileyle Kemal Tahir’i hürmetle yad ediyoruz; ruhu şad olsun…

1910 doğumlu Kemal Tahir, Osmanlı İmparatorluğunun çöküşünü, bozgunu ya da büyük çözülüşü, işgali, devletin, toplumun, kentin, kırın çöküşünü; Ulusal Savaşım’yi, Cumhuriyetin kuruluşunu, tansiyonlu erken devrini, İkinci Dünya Savaşı’nı; harp sonrası Soğuk Cenk periyodu Türkiye’sinin tüm sancılı, düşünceli ve problemli iklimini şahsen yaşamış, deneyimlemiş, solumuştur.

Bu tecrübeler ışığında ele alındığında Kemal Tahir, ilk olarak çöküş ve çözülmenin romancısıdır.

İmparatorluğun, devletin, toplumun, insanoğlunun çözülüşünün müellifidir. Tahir’in Sağırdere, Körduman, Kelleci Mehmet, Rahmet Yolları Kesti isminde yapıtları çöküş ve çözülüşün taşra sahnesindeki görünümlerine odaklanır.

Kemal Tahir ayrıyeten yeni bir devlet olarak Cumhuriyet’in kuruluşunun, Türk çağdaşlaşmasının, Cumhuriyet evresinin gerilim ve kırılmalarla yüklü hikayesinin gerçekçi, objektif ve eleştirel bir lisanla büyük anlatıcısıdır. Tahminen de bütüncül bir perspektifle tek anlatıcısıdır.

Buna ek olarak Kemal Tahir, bir Türk romanı, Türk roman lisanı, Türk edebiyat lisanı kurma manasında kurucu bir muharrirdir.

Yazma hareketinde tüm enerjisini bu noktaya, Türk roman/edebiyat lisanı kurmaya hasretmiş; söyleşilerinde, münakaşa programlarında, notlarında, romanlarında bu mevzuyu merkeze almıştır.

Klasik romanı: Devlet Ana

Kemal Tahir, yakın tarihimizin çözülme ve tansiyonla yüklü hikayesinin yangında çıkışın, imkanın ve umudun romancısıdır.

Bir Iyelik Kalesi, Bitkin Savaşçı, Tutsak Kentin İnsanları, Tutsak Kentin Mahpusu, Kurt Kanunu, Yol Ayrımı ve Bozkırdaki Çekirdek yapıtları çöküş ve çözülme, Cumhuriyetin kurum dinamikleri manasında Türk çağdaşlaşmasının problematik bir şekilde okunmasına odaklanırken, tüm Kemal Tahir metinleri ortasında apayrı yerde duran Devlet Ana çıkışa, imkana, umuda işaret eden kült bir metindir.

Devlet Ana, Türkiye’de devlet kurumunun salt Batı tecrübesinden farkını belirtmekle yetinmez, devletin/siyasetin Türk toplumunda merkezi yerini, niteliğini, devlet-toplum bağlantılarında yaşamsal rolünü açığa çıkarmaya odaklanır.

Sokağın müellifi

Kemal Tahir’in yazınsal lisanı 63 yıla sığan sokaktan gazeteciliğe, Marksizm ile alakadan cezaevine, tefrikacılıktan çeviriye, beyaz perdeden tarih ilgisine uzanan, oldukca istikametli, zengin deneyim ve ilgilerle belirlenmiştir.

Kemal Tahir, oldukca erken yaşta annesini kaybetmesinin çabucak gerisinden Galatasaray Lisesi’ni terk ederek emek verme hayatına atılmak zorunda kalır. Daha erken yaşlarda sokağı, bekar odalarını, Beyoğlu’nu yaşamış, tecrübe etmiştir. Bu manada kabadayılık dahil zengin bir sokak deneyimine haizdir.

Kemal Tahir için “sokağın yazarıdır” değerlendirilmesini rahatça yapabiliriz. Edebiyat lisanının argoya yatkınlığı ya da yapıtlarındaki ağır argo kullanımı bunun göstergesi olarak görülebilir.

İrtibat için:

Kitap@ensonhaber.com.tr

Kaynak: Ensonhaber

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.