Gece mesaileri kalp sağlığınızı nasıl etkiliyor?

Getty ImagesYeni bir araştırma, vardiyalı emek harcama nizamının gövde saatinizin senkronizasyonunu bozabildiğini ortaya koydu.

Mesleği sebebiyle vardiyalı emek harcama tertibine aşina olanlar bilir: Gece mesaileri sizi bitkin bırakırken, uyku meselelerine da niçin olabilir. Pekala gece vardiyalarının kalp sıhhatinizi da negatif etkileyebildiğini biliyor muydunuz?

Yeni bir araştırmaya nazaran, gece vardiyaları beyin ve kalbin “vücut saatlerinin” ahengini bozarak, kalp hastalıklarına da davetiye çıkarabiliyor.

Şu demek oluyor ki sıhhatinizi mühim manada riske atıyor.

İngiltere’deki Cambridge Üniversitesi’nden moleküler biyoloji uzmanları, gün uzunluğu kalpteki hücrelerin kimyasal istikrarını değiştiren kalp hücrelerinin iç saatlerini tek tek inceledi.

İnsan vücudu etkin olduğunda, kalbin daha fazlaca emek vermesi gerekiyor. Bu da kalbin fazlaca daha süratli atması ile mümkün.

Cambridge araştırmasına liderlik eden Dr. John O’Neill, kalbin nasıl attığının iki öge tarafınca belirlendiğini söylüyor: Beyinden gelen sinyaller, her bir kalp hücresinde bulunan sodyum ve potasyum seviyesi.

BBC’ye konuşan Dr. John O’Neill, “Sıhhatli insanlarda bu sayısız hücre saatleri birbirleri ile uyumludur” diyor.

UKRIAraştırma grubundan Dr. John O’Neill, kalp hücrelerindeki kimyasal bileşimlerin ne kadar değişkenlik gösterebildiğine şaşırdıklarını söylüyor.

“Birkaç gün süresince beyinden kalbin beklentisi ile uyumsuz sinyaller geliyor” diyen Dr. O’Neill, bu yüzden vardiyalı çalışanların bir mesaiden diğerine geçerken sağlık sıkıntılarına karşı da daha savunmasız kalabildiklerine dikkat çekiyor.

Bilhassa de gün ve gece vardiyası ortasındaki geçişlerde, değişik kalp sıkıntılarına yakalanma riski de artıyor. Öte taraftan kalp rahatsızlığı riskini artıran yaş, cinsiyet ve beslenme suretiyle birçok değişik öge bulunduğunu da vurgulamak gerekiyor.

Sağlık riskleri

Dr. O’Neill, kalp hastalıkları ortasında en ürkütücü olanının ise “ani kalp ölümü” bulunduğunu belirtiyor.

“Kalbin başı karışıyor ve kalp bir süre duruyor” diyen araştırmacı, acil tıbbi dayanak verilmediği takdirde bunun hastanın vefatına niçin olabileceği ihtarında bulunuyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi ihtimali düşük olsa da, vardiyalı çalışmanın yalnızca kalp hastalıklarına değil, sindirim bozuklukları ve duygudurum bozukluklarına niçin olduğu da biliniyor. Vardiyalı çalışanların kansere yakalanma riski de, yalnızca gündüz vardiyası sisteminde çalışanlar ile karşılaştırıldığında daha çok.

Dr O’Neill, “Epidemiyoloji uzmanlarının yapmış olduğu karşılaştırmaya nazaran, yaşam uzunluğu gövde saatinin bozulması, örneğin gündüz ve gece vardiyası ortasında gidip geliyorsanız, günde bir paket sigara içmeye eşdeğer” diyor.

Bazı ülkeler gece vardiyasının yarattığı bu risklerin bilincinde.

Mesela Danimarka’da 20 yıldan uzun müddet gece vardiyası ile çalışan ve kansere yakalanan vatandaşlar tazminat almaya hak kazanıyor.

Getty ImagesVardiyalı çalışmanın insan vücuduna olan tesirlerini hafifletmek mümkün.

Sıhhatli olmak için biyolojik saatlerimizin birbiri ile kuvvetli bir ahenge haiz olması lüzumlu.

Bunu sağlamanın en etkin yolu da gece uyumak, gündüz ise yiyecek yiyecek ve çalışmak. Fakat dünyada milyonlarca şahıs için gündüz vardiyası bir seçenek değil.

Öte taraftan uyku uzmanlarına nazaran gece vardiyasının bedenimize olan ziyanlı tesirlerini azaltmak için bizim de atabileceğimiz bazı adımlar var.

Nasıl başa çıkmalı?

İskoçya’daki Edinburgh Üniversitesi’nden uyku ve solunum uzmanı Dr. Renata Riha, “Biz beşerler için biyolojik saatimizi ertelemek de, beyindeki ana saati ertelemek de kolay” diyor.

Dr. Riha, ideal tertipte çalışanların gündüz vardiyasıyla başlayıp ondan sonra geç vardiyaya geçmeleri, son olarak da kademeli bir halde gece vardiyasına geçmeleri icap ettiğini belirtiyor.

Minimum iki hafta devam eden, daha uzun müddetli gece vardiyası da , insan vücudunun daha kolay alışmasını sağlıyor.

Dr. Riha, uyku hormonu olarak malum melatoninin salgılanmasından görevli olan ana saatin ve ondan sonra bedendeki başka biyolojik saatlerin yeni bir vardiya sistemine alışmasının ortalama yedi gün sürdüğünü de vurguluyor.

Getty ImagesGece vardiyası esnasında kısa bir uyku, yararlı olabilir.

Uyku uzmanı Dr. Riha’nın bir öteki tavsiyesi de, gece vardiyaları esnasında 20 ila 30 dakika kestirmek.

Averaj bir yetişkinin 7-8 saat uykuya muhtaçlık duyduğu bilinse de, her insanın uyku mühleti tıpkı değil.

Üstelik gün içindeki uykunun kalitesi de gece uykusuna nazaran daha düşük. Bu da vücudun ziyadesiyle muhtaçlık duyduğu dinlenmeden yoksun kalması demek.

“Sessiz, serin ve karanlık bir odada uyumaya çalışın. Gün ışığını kesmek için kalınca perdeler, ya da göz maskesi kullanın” diyen Dr. Riha, kelamlarını şu şekilde sürdürüyor:

“Eğer odanız fazla sıcaksa, serinleştirmenin bir yolunu bulun. Örnek olarak soğuk bir yastık ya da serinletici kullanın. Oda ısısını düşürerek bedeninizi kandırabilir, ona uyku vaktinin geldiği bildirisini verebilirsiniz.”

  • Saat 22.00’de yatmak kalp krizi riskini azaltıyor
  • 10 unsurda sıcak havalarda rahat bir uykunun sırları
  • Uykusuzluk: Covid-19 salgınıyla ortaya çıkan ‘koronasomnia’ nedir?
  • Uyku hakkında bilmenizde fayda olan 10 şey

Gerçek zamanlama

Spor ile iyi ve istikrarlı beslenmek de, gece vardiyasının negatif tesirlerini azaltabilir. Fakat burada kıymetli olan mevzu, zamanlamayı iyi tutturmak.

Beslenme ve idman, sırayla insülin hormonu ve gövde ısısını değiştirerek, bedenimizdeki biyolojik saatleri direkt etkiliyor.

Vücudumuzu yeni “gün” ve “gece” tertibine alıştırmak ismine küçük hilelerle kandırmamız mümkün.

Gece vardiyasına başlamadan sıkı bir ‘kahvaltı’ yapmak, ışığa maruz kalmak ve vardiya sonunda, şu demek oluyor ki yeni ‘gece saatleri’ esnasında gün ışığından ve yemekten uzak durmak, yeni gün/gece ayrımını kabul etmemize destek olabilir.

“Biyolojik saatimizi yeniden başlatmamızı sağlayacak bir ilaç buluş edilmiş değil” diyen Dr. O’Neill ise, gündüzden gece vardiyasına geçişlerle ilgili şu tavsiyede bulunuyor:

“İlk gece vardiyasından evvelki gün, tüm günlük tertibinizi değiştirmeli ve bu yeni rutine de sadık kalmalısınız. Bu, daha süratli adapte olmanıza ve istenmeyen yan tesirlerden kaçınmanıza destek olacaktır.

Kaynak: Cumhuriyet

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir