Gökbilimciler evren boyunca gizlenen, gizemli kara delikler bulmuş olabilir

Astronomlar, geçtiğimiz onlarca yıl içinde kimisi ufak, kimisi büyük pek fazlaca kara delik tespit ettiler. Daha ufak olan karadelikler yalnızca birkaç güneş boyutundayken, daha büyük olan kara delikler kütle olarak milyonlarca güneşin toplamına eşitti. Fakat tüm bu keşifler esnasında orta boyutlu kara deliklerin nerede olduğu sorusu daima karşılıksız kaldı.

Daha ufak ve daha büyük kara delikler ortasındaki bu yitik temas, uzun müddettir bilim adamlarından saklanmayı başardı. Lakin geçtiğimiz Çarşamba günü Astrophysical Journal’da gösterilen bir araştırma, bu “orta kara deliklerin” nerede saklandığını keşfetmiş olabilir.

Geçmişte, gökbilimciler orta büyüklükteki kara deliklerin varlığını kuram olarak kabul etmişlerdi. Lakin onları nasıl bulacağımız sorusu varlığını sürdürmekteydi. Kara delik avcılarının olağanda kullandıkları yolun tersine bu kara deliklere düşen cisimlerin yaymış olduğu ışığın tespit edilmesi fazlaca sorun.

Washington Eyalet Üniversitesi’nde destek doçent ve çalışmanın başyazarı Vivienne Baldassare, “Orta büyüklükteki kara deliklerin oluşumuyla ilgili teorilerin birçok, bir tek fazlaca erken kozmosta bulunan şartlara dayanır. Nitekim ağır yıldız kümelerinde kozmik zaman süresince oluşabileceklerini öneren diğeri bir teoriyi kontrol etmek istedik” dedi.

Nükleer yıldız kümeleri, birden fazla gökadanın (galaksi) merkezini işgal eden bilhassa ağır, büyük kütleli yıldız kümeleridir. Bu kümeler, bildiğimiz en ağır yıldız ortamlarıdır. Araştırmacılar, bu teoriyi kontrol etmek için dünyanın en kuvvetli X-ışını teleskopu olan Chandra X-Ray Gözlemevi‘ni kullandılar. Bu fazlaca kırılgan uzay teleskobu, Dünya’nın yörüngesinde dönerek derin uzaydan yayılan en zayıf X-ışını ışınımlarını bile yakalamak için hususi olarak tasarlanmıştır. Araştırmacılar, 108 değişik galaksideki nükleer yıldız kümelerindeki kara deliklerin X-ışını imzalarını aramak için teleskopu kullandılar.

Baldassare, “Chandra, temelde bu tıp işleri yapabilen dünyadaki tek aygıttır” dedi ve devam etti: “Bu fazlaca kompakt nükleer yıldız kümelerinde kara delik imzaları ararken kıymetli olan, X-ışını kaynaklarının pozisyonlarını fazlaca kırılgan bir halde belirleyebiliyor.

Tahlillerinden sonrasında araştırmacılar, bir nükleer yıldız kümesinin muhakkak bir kütle ve yoğunluk eşiğinin üstünde olması durumunda, bir kara deliğin göstergesi olan X-ışını işaretlerini yaydığını ve bunu eşiğin altındaki kümelerin iki katı oranında yaptığını buldular. Ayrıyeten nükleer yıldız kümeleri içindeki şartların daha ufak kara deliklerin orta boyuta büyümesine müsaade verebileceğine dair ispatlar da buldular.

Araştırma raporunda, “bu, temel olarak, gereğince büyük ve kompakt olan yıldız kümelerinin bir kara delik oluşturabilmesi gerektiği manasına gelir” deniliyor. Araştırmacılar, daha evvelki çalışmalarda bu çeşit nükleer yıldız kümelerinde kara delikler bulunduğuna dair ispatlar bulunsa da, bu bölgelerin niçin kara delikler yapmaya elverişli bulunduğunun tam olarak bilinmediğini söylüyorlar.

Tekrardan de Baldassare, takımın nükleer küme kaynaklı kara delikleri bulma arayışındaki ilerlemesini bilhassa coşku verici olarak nitelendiriyor: “Bu kara deliklerin birçoklarının, süper kütleli kara delikler ile yıldız kütleli karadelikler ortasında, varlıklarına dair fazlaca azca kanıt bulunan orta kütle rejiminde olmasını bekliyoruz.

Kaynak: Chip

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.