kulliyedeki musilaj ozel toplantisi sona erdi taCTeLZa

Külliye’deki müsilaj özel toplantısı sona erdi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Marmara Denizinde görülen müsilaj (deniz salyası) problemininin tahlili için Yükseköğretim Konseyi (YÖK) tarafınca oluşturulan bilimsel nitelikli heyetin iştirakiyle düzenlenen toplantıya başkanlık etti. 

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki görüşmede, denizlerdeki müsilaj meselesinin tahliline yönelik bilimsel formüller masaya yatırıldı.

Görüşmede, Cumhurbaşkanı Erdoğan, YÖK Lideri Yekta Saraç başkanlığındaki uzman bilimsel nitelikli heyetin müsilaj mevzusundaki bilimsel araştırmalarını ve tahlil tekliflerini tek tek dinledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede yapmış olduğu konuşmada, Hükümet olarak son günlerde Marmara Denizinde ortaya çıkan müsilaj sıkıntısını birinci andan itibaren yakın takibe aldıklarını belirterek, Çevre ve Şehircilik Bakanlığını, TÜBİTAK’ı ve başka ilgili kurumları çabucak harekete geçirdiklerini bahsetti. 

Denizdeki gelişmeler mercek altına alınırken, karada da tüm atık su ve katı atık tesislerinde kontrollere sürat verdiklerini özetleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Gene birkaç gün evvel bilim insanlarımızın, kurum temsilcilerimizin, sivil cemiyet kuruluşlarımızın ve belediye yetkililerinin iştirakiyle geniş kapsamlı bir istişare toplantısı Kocaeli’nde düzenlendi. Marmara Denizi Muhafaza Hareket Planımızı da milletimizle paylaştık. Deniz paklığına ilişkin genelgemizi de Marmara’daki vilayetlerimize yolladık. Salı günü itibariyle birçok değişik bölgede karadan ve denizden paklık çalışmalarına başlandı.” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yükseköğretim Heyeti öncülüğünde yapılacak katkıların da probleminin tahlili mevzusunda büyük bir önem taşıdığına inandığını söz ederek, müsilaj problemini ve denizlerdeki kirliliği ortadan kaldırmak için bilimin ve bilim adamlarının tavsiyelerinin kendilerine yol gösterici olacağını kaydetti.

Görüşmede, müsilaj problemi ve tahlili üstüne uzman bilimsel nitelikli kurul tarafınca oluşturulan bilimsel kıymetlendirme raporu da Cumhurbaşkanı Erdoğan’a sunuldu.

YÖK tarafınca alanında uzman bilim adamlarının iştirakiyle düzenlenen ve müsilaj sıkıntısının tahliline yönelik bilimsel nitelikli çalışmaların değerlendirildiği toplantının netice bildirgesi de gösterildi.

SONUÇ BİLDİRGESİ

Denizler birçok canlı için kusursuz bir ekosistem olmasının yanında insanlık için en kaliteli gıda temin ambarları olarak bilinirler. Taşımış olduğu ekolojik ve ekonomik kıymet sebebi ile deniz kaynaklarının şuurlu kullanımı ve sürdürülebilirliğinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. 

İnsan kaynaklı tehditlerin yoğunluğu ve dağılımı şu anda insanlık tarihinde görülmemiş düzeylere ulaşmış durumdadır. Marmara Denizinde son yıllarda gerek insan kaynaklı gerek organik bazı baskılar mevcuttur. Bu baskıları oluşturan nedenler: 

•    Artan Isı

•    Oksijen Azalması

•    Okyanus Asitlenmesi

•    Karasal Girdiler (Atık Su, Gıda Elementi)

•    Aşırı Avlanma

•    Kirlilik 

•    İstilacı Çeşitler

Gemicilik Faaliyetleri

Marmara Denizi’miz dört havza ile çevrelenmiştir. Toplam kıyı şeridi 240 km’dir. Bilhassa, yüksek deniz suyu sıcaklığı, rüzgarsız ve sakin hava şartlarında ve yüksek karasal girdiler müsilaj yapıyı görme mümkünlüğünü arttırmaktadır. Müsilaj yapı, dünya denizlerinde her yerde bulunabildiği suretiyle, Marmara Denizi’nde de gözlenmektedir. 

Marmara Denizi’nin bir iç deniz olması, dar geçitli boğazlar ile diğeri denizlerle irtibatının kısıtlı olması, bölgedeki artan nüfus yoğunluğu, kâfi seviyede arıtılmayan ve deşarjları kısmen denetimsiz yürütülen evsel ve endüstriyel atıklara maruz kalması, deniz tarama ve boşaltma faaliyetleri ile kıyı dolgu alanlarına bağlı habitat kaybı, fazlaca ve denetimsiz avcılık ve iklim değişikliğine bağlı deniz suyu sıcaklıklarının artması suretiyle nedenlerle bu tek hücreli canlılar kendileri için değişen ortam şartlarına tepki göstermeye başlamış, olağandan fazla ve/yada süratli formda hücre içi organik yapıdaki sıvılarını boşaltma yoluna gitmişlerdir.

Marmara Denizi suretiyle yarı kapalı denizlerde daima olarak meydana getirilen atık su boşaltımları kirletici yükünü arttırmakta ve bu durum fazlaca üretime (ötrofikasyon) sebep olabilmektedir. Bilhassa azot ve fosforca kuvvetli gıda elementi girdisi, sakin hava kaideleri ve ısı artışıyla beraber tek hücreli canlıların sayısını ve müsilaja neden olan hücre içi salgısını fazlaca arttırmaktadır. Çeşitli kirleticilerle zengin müsilaj, deniz tabanına inerek bentik fauna ve floranın yapısını bozmakta ve orada yaşayan canlıların yaşamını sonlandırmaktadır. Oluşan müsilajlı kitle içinde ağır metallerin de birikebilme oranı epey yüksektir. Ayrıyeten Marmara Denizi alt sularının oksijence epey yoksul olduğu (hipoksik koşullar) düşünüldüğünde, organik maddece fazlaca zengin bu materyalin bakteriyel tüketim ile oksijenin daha da azalmasına niçin olacağı bilinmektedir. 

Türkiye nüfusunun kıymetli bir kısmının Marmara Denizi’nin etrafındaki büyük vilayetlerde yaşaması, endüstriyel faaliyetlerin kıymetli bir kısmının bu bölgede bulunması, Karadeniz ülkelerinin deniz nakliyeciliğinde Marmara Denizini kullanımı, azca da olsa gezim maksatlı kullanılması Marmara Denizinin sosyo-ekonomik kıymetini de arttırmaktadır. Çanakkale ve İstanbul Boğazları ile beraber Türk Boğazlar Sistemi’ni (TBS) oluşturan Marmara Denizi’nde bilhassa son yıllarda artan deniz trafiği ve İstanbul Boğazı üstünden gelen Karadeniz kökenli kirleticiler bu baskıyı daha da arttırmaktadır. 

Diğeri taraftan, global ısınmanın tesiriyle bilhassa son 10 yılda Marmara Denizi yüzey ve alt katman sularının sıcaklığı daha süratli artmaktadır. Deniz canlılarının gerilim sonucu oluşturdukları müsilaj suretiyle fazlaca doğa olaylarının global ısınma ile 1950’li yıllardan itibaren başka denizlerde olduğu suretiyle Marmara Denizinde de giderek artan çoğunlukla oluştuğu gözlenmektedir. Bu meselelerin yanlışsız anlaşılabilmesi için birçok değişik disiplinde uzman bilim beşerinin gerek müşahede gerekse öngörü kabiliyeti olan modellerle bu sıkıntılara yaklaşması gerekmektedir. Müsilaj suretiyle öngörülmesi sorun problemler üstüne denizlerin oşinografisi (fizik, kimya, ekolojik dinamikler) gerçek anlaşılmadan tahlil önerisi sunmak/geliştirmek mümkün değildir. Mesela Marmara denizinde uzun müddettir insan kaynaklı karasal girdilerden (gıda tuzları, ağır metaller) ve iklim sebebi ile denizde ısı artışı ve akıntı sistemlerinde değişimlerden dolayı oksijen azalması artarak sürmekte ve bununla beraber biyoçeşitlilik kaybı da deniz ekosistemini savunmasız bırakmaktadır ve müsilaj, ziyanlı alg artışı, deniz anası istilası, toplu balık vefatları suretiyle olayların yaşanması temelinde kaçınılmaz olmuştur.

Denizleri çalışmak ve güç sorunlara tahlil sunmak için fazlaca disiplinli yaklaşımlar ihtiyacı

Deniz (okyanus) ve su bilimi, görece genç bir bilim olmasına rağmen, bugün doğa bilimleri içinde ağır katkıya ve değere haiz bir bilim kolu olarak ortaya çıkmıştır. Deniz ve su biliminin bu süreçte temel bilim (fizik, kimya, biyoloji, matematik) takviyesi ve diğeri iklim bilimleri (meteoroloji, klimatoloji, ekoloji, paleontoloji, vs.) ile emel ve kapsam örtüşmesi artmıştır. Böylelikle sağlanan informasyon ve kabiliyetlerle çevresel yönetişime katkıda bulunulmak suretiyle gelecekte de topluma hizmet edilecektir. Bu yüzden deniz bilimini geliştirme faaliyetleri bütünüyle geleceğe yatırımdır, yaşam deposu denizlere bilimle haiz çıkmaktır. Denizler bütünlükçü halde çalışılmadığı sürece denizlerle ilgili karmaşık sorunlara tahlil getirmek mümkün değildir.

Altyapı ve yetişmiş insan, denizlere yönelik yükseköğretim siyasetleri

Deniz ve su bilimleri suretiyle fazlaca disiplinli ve yüksek teknoloji gerektiren alanlar, gerçek manada müşahede sistemleri, laboratuvarlar ve vapur suretiyle altyapılara muhtaçlık duyarlar. Deniz bilimlerinde problemler rutin seyretme ötesinde interdisipliner emek harcamalar mevzusunda uzmanlaşmış akademisyenler tarafınca ele alınarak tahlile ulaştırılabilir. 

Öncelikli alan olarak deniz bilimleri

Bu yüzden, deniz bilimleri ve su bilimleri alanlarının akademideki yeri daha da güçlendirilmelidir. Gezegenimizin yaşanabilirliğinde dirimsel bir görevi olan denizlerin bu görevi oynamasını elde eden tüm süreçleri bütünleşik olarak kavrayabilen, araştırabilen ve yeni bilgiler üretebilen bilim adamlarının yetiştirilebilmesi değerlidir. 

YÖK’ün son yıllarda ilgili lisans programlarına kaydolan öğrencilerin desteklenmesine yönelik teşebbüsleri daha ileri basamaklara da taşınmalıdır.  

Ekonomik kaynaklarıyla, kirlilik ve ekosistem sorunlarıyla, tüm sorumluluğu bir tek bizlere ilişkin olan Marmara Denizi’nde yapılacak faaliyetlerin tamamının planlanmasında deniz ekosisteminin sıhhatli olması birinci planda tutularak tüm paydaşların faydasına olması gözetilmelidir. Marmara Denizi ekolojisi dayanıklılığını yitirmiştir ve  dış etkenlere karşı muhafazasız bir hale gelmiştir. Müsilajın ötesinde Marmara Denizi’nde şu anda ziyanlı alg, deniz anası fazlaca artışları, hidrogen sülfür oluşumu suretiyle riskler de bulunmaktadır. Hasebiyle Marmara Denizinin sıhhatine yönelik bütüncül yaklaşımlara benimsenmelidir.

TEKLİFLER

1. Acil Durum Teklifleri

Marmara Denizi’nin tüm etrafının aşikâr bir plan dahilinde “koruma bölgesi” olarak duyuru edilmelidir. 

Balıkçılık kesiminin yaşamış olduğu zahmetler acilen takip edilmelidir. 

Boğazda meydana gelebilecek kazalara karşı hareket planlarının oluşturulmalıdır. Gemilerin dümen kilitlenmesi, pervane kırılması suretiyle meseleler milletlerarası gemicilik ticaretini etkileyebilecektir. 

Atık suların arıtıldıktan sonrasında denize geri verilmemesi ve sulamada kullanılması sağlanmalıdır. 

Karasal kökenli girdiler, ileri biyolojik arıtımdan geçirildikten sonrasında derin boşalım yapılmalıdır. 

Müsilajın zamansal ve mekânsal dağılımı belirlenerek, Marmara kıyılarındaki hareketli platformlarla reaktif oksijen dozlamasının araştırılarak yapılması temin edilmelidir. 

Mevcut arıtma tesislerinin ileri arıtım teknolojileri ile (membran, reaktif oksijen vb…) entegrasyonu sağlanmalıdır. 

Bahis ile ilgili bir İzleme Komitesi kurulmalıdır. 

2. Eğitim ve Araştırma İle İlgili Tavsiyeler 

100/2000 YÖK Doktora Programlarında Denizcilik ve Su Emek harcamaları alanlarının bursiyer sayıları arttırılmalıdır. 

Bu alanlar, proje davetlerinde öncelikli kapsamına alınmalıdır.

Araştırmaların daha geniş olarak fonlanması temin edilmelidir. 

Marmara Denizi’ne hususi çalıştaylar düzenlenmeli, akademisyen ve öğrencilerin sistemli bir ortaya gelmesine olanak verilmelidir. 

Araştırmalarda kullanılan gemilerin epeyce eski oluşu sebebiyle, Deniz Araştırmaları ile ilgili vapur ve alt yapıları desteklenmelidir. 

Deniz Bilim yüksek lisans ve doktora eğitimi, farkındalık/topluma hizmet emek harcamaları ve  uluslarasılaşmayı da içeren bütünleşik bir Deniz Bilim Yükseköğretim Stratejisi ile Türkiye  denizlerinin sıhhatli, kuvvetli ve mavi ekonomik kalkınmayı da destekleyici bir  fonksiyonu olması sağlanmalıdır. 

Hem sıhhatli bir Marmara’ya ulaşmak için yeni dönem akademisyenleri yetiştirmek, hem de mavi iktisada geçişi desteklemek için ihtiyaç duyulan ustalaşmış insan muhtaçlığı, yüksek lisans, doktora post-doktora eğitimini destekleyici siyasetlerin geliştirilmesi, ulusal ve milletlerarası değişiklik programlarının talebe ve akademisyenlikte desteklenmesi kanalıyla karşılanmalıdır. 

BAŞKA DEĞERLENDİRMELER 

Global ısınmanın gelecek yıllarda daha çok olacağı göz önüne alınarak model, iddialar ve senaryolara nazaran başka tüm faaliyetler hakkında tedbirler hususi önlemler alınmalıdır.

Denizlerimizin korunması mevzusunda okullarda farkındalık emek harcamaları ve vatandaşı bilgilendirme çalışmalarını meydana getiren üniversitelerimizin sayıları arttırılmalıdır. 

Marmara’ya komşu belediyeler daha çok mesuliyet üstlenmeli, bilhassa arıtma ve atık mevzusunda yeni düzenlemeleri ve denetlemeleri devreye sokmalıdır.

🔥8

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir