neden haftada 5 gun calisilir JfU8KRWS

Neden Haftada 5 Gün Çalışılır?

Hususi kesimde haftada 5,5 ya da 6 gün çalışan bölgeler olsa da genel olarak emek verme takvimlerinde haftanın 5 günü çalışılır, 2 günü de dinlence olarak ayrılır. Pekala niçin haftanın 5 günü çalışılırken kalan 2 gün dinlence de bu fark 4’e 3 ya da 2 gün iş 5 gün dinlence biçiminde değil?

Ilk olarak anlamamız ihtiyaç duyulan birinci şey, bir haftanın niçin yedi güne bölündüğü olmalı. Şundan dolayı takvimlerdeki her ölçü bir vakayla ilişkilendirilebiliyor. Haftanın yedi gün olması da değişik değil. Gelin evvel hafta terimine, sonrasında da hafta içi ve hafta sonuna bakalım.

Yedi gün niçin 7 gün?

Babilliler, takvim ve astroloji mevzusunda fazlaca bilgili bir uygarlıktı. Bu uygarlık, o periyodun kurallarıyla gözlemleyebildiği en net gök cisimlerinden önde gelen Ay’ı kullanarak takvimini düzenlemişti. Ay’ın birinci dördün, dolunay, son dördün ve yeni ay evreleri ortasındaki geçişlerinin de 7 gün sürdüğünü fark etmişlerdi.

Bundan dolayı Babil uygarlığı, takvimini hazırlarken 7 günden oluşan haftalar kullanmaya başladı. Bu devirde medeniyetler kölelerin sırtında yükselirdi. O periyotta bu 1 haftalık takvimin öteki bir yararını daha gördüler: 6 gün çalışan çalışana 1 gün hafta sonu dinlenme bahtı verildiğinde köleler oldukça daha dinç, sıhhatli ve verimli oluyordu.

Aslen 2 gün dinlence epeyce yeni

Babillilerden sonrasında binlerce yıl süresince beşerler 6 gün çalıştı ve 1 gün de dinlence yapmış oldu. Babillilerden bu takvimi öğrenen Yunanlar, Romalılar ve diğeri Avrupa halkları takvimi kendi kültürlerine uydurmaya başladı.

Takvimi her ulusun kendine uyarlaması mevzusunda akla gelen birinci örnek gün adları. İngilizlerin Wednesday şu demek oluyor ki Odin’in Günü söylediği güne biz Çarşamba (Farsça’da 4. gün manasındaki sözcükten türemiştir) diyoruz.

Nasıl şu demek oluyor ki? 4. gün niçin haftanın üçüncü günü?

Babillerin takvimini gerçek manada dünyaya ulaştırma işini yapanlar Yahudi toplumuydu. Yahudi toplumunun ortak Arami kültürü ile takvimi yayma sürecinde haftanın birinci günü Pazar idi. Şundan dolayı Museviler, Cumartesi gününü Şabat günü olarak görürdü. Şabat gününde Museviler çalışmaz, yakarma ve dinlenme ile geçirirlerdi.

Bu durum günümüzdeki dinlence günlerinin belirlenmesine de etki edecekti. Lakin öncesinde takvimin kültürel dönüşümü devam edecekti. Bilhassa de Avrupa’da hem haftanın başlangıcı hem de müsaade günü değişmek üzereydi.

Kardeşim ne emek harcaması, kiliseden bekliyorlar

Her ne kadar Yahudi toplumu Cumartesi dinlence için belirlemiş olsa da, Avrupa’da toplumlar Hristiyanlığı benimsemeye başlamıştı. Bu benimseme birazcık değişik bir formda ilerlemiş, Avrupa halkları daha evvelki pagan inanışlarını da yeni dinlerine adapte etmeye başlamıştı. Mesela Roma’da Hristiyanlık öncesinde hafta 8 gündü, birinci 7 günden sonrasında 1 günlük dinlence vardı.

Pazar günü haliyle bu toplumlar için bir dinlence günü haline gelmişti. Geçmişlerindeki yakarma ve dinlenme günleri, Hristiyanlığa geçiş ile beraber Pazar günü olmuştu. Bu da Musevilerin ve Hristiyanların beraber yaşadıkları toplumlarda emek verme günlerinin Pazartesi-Cuma olduğu bir nizamı ortaya çıkarmıştı.

Bu emek verme sistemi pek oldukça bölgede standart uygulama haline geldi. Günümüzde bile kimi ülkelerde tek gün hafta sonu, bazı ülkelerde ise kültürel ya da dini farklılıklardan dolayı dinlence günlerinde değişimler olabiliyor. Yeniden de genel dinlence nizamı belirlenirken pek oldukça ülke Cumartesi-Pazar günlerini dinlence günü yapmış oldu.

Her insanın takvimle bir sıkıntısı var ise demek

Fransız İhtilali ile beraber decadi adı verilen bir takvim de denendi. Bu takvimde 10 günde bir 1 gün keyif yapmak için boş gün veriliyordu. Robespierre’in Fransız İhtilali ve sonrasındaki Terörün Saltanatı (Reign of Terror) düşünüldüğünde bu türlü bir karar almaları, oldukça çalışmak zorunda olan yoksul halkı daha da zorlamaları pek de âlâ sonuçlar vermedi, bu takvim de sonradan kaldırıldı.

19. yüzyılda İngiltere’de endüstri ihtilali ile beraber haftanın hangi günleri çalışılacağı ve hangi günlerinin de dinlence olacağı netleşmeye adım atar. Hemen sonra bu takvim ABD’de de benimsenir. Endüstri İhtilali Avrupa’ya yayıldıkça bu takvimin kullanımı da arttı.

Bilhassa 1940’lar ve 1960’lar ortasında ise çabucak her ülke, sanayilerin önde gelen ülkeleriyle uyum yakalayabilmek için emek verme günlerini ve emek verme saatlerini değiştirmeye başladı. Hemen sonra Arap ülkeleri de bu takvimlere uyum sağlamış oldu.

Takvim yeniden değişmiş olur mi?

Değişmiş olur, sonuçta bu bir fizik kuralı değil, insanların kültürel olarak yapmış olduğu bir düzenleme. Gelecekte haftanın iş günleri azalabilir ya da hafta yapısı tam değişebilir. Ya da gereğince insan bir ortaya gelip “Beş gün üst üste çalışmak yoruyor, Çarşamba da dinlence olsun” derse bu da gerçek olabilir.

Günümüzde bazı ülkeler emek verme müddetlerini kısaltmayı ve iş günlerini azaltmayı planlıyor, hatta bu hususta emekler yapıyor. Tahminen de bundan 50 yıl sonrasında öteki bir editör “Niçin haftada 4 gün çalışırız?” diye bir içerik yazacaktır. Kim bilir?

Kaynak: Webtekno

🔥8

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir