Prof. Dr. Ahmet Taşağıl: Türk Devletleri Teşkilatı başarıdan başarıya koşacaktır

Türk dünyasındaki ayrılıkların kökeni ne kadar geriye gidiyor?

İstanbul’un fethinden iki yıl sonrasında, 1455’te Ortaasya tarihinde büyük bir kırılma yaşandı. Göçebe uzunlukların bir kısmı yerleşik hayata geçti ve bunlar Özbek oldular. Başka grup ise bozkır yaşamını devam ettirdi. Onlar da Kazak olarak hayatlarını sürdürdüler. Bilhassa 1932’ye kadar Stalin Kazakları yerleşik hayata zorla geçirene kadar onlar tüm taraflarıyla bozkır yaşamını sürdürüyordu. Özbekler ise kentli bir kültür meydana getirdiler.

16. yüzyılın ikinci yarısından sonrasında durum değişiyor sanırım…

Bu coğrafya 1552’den itibaren Rusların kuvvetlenmesiyle 400 senelik bir süre içinde işgal edilmeye başlandı. 1880’lere geldiğimizde Türkistan dediğimiz coğrafya yüklenmiş olarak Ruslar ve Çinliler tarafınca işgal edilmiş oldu. Bu devirde Rus istilasının öncesinde ve sonrasında İslamiyete giren uzunluklar bir yazgısı yaşandı. Bir ortaya gelip devlet kurduklarını göremiyoruz Özbeklerin, Kırgızların, Kazakların, Türkmenlerin. Bu bölünmüşlük aslına bakarsak bir manada Rusların da işini kolaylaştırdı. Doğal Batı’daki gelişmelere paralel olarak İpekyolu’nun ortadan kalkması sonucunda Türkistan coğrafyası kendi içine kapanmış oldu, gerileme başladı. Aydınlanma, bilim adamları, sanat alanında da bunu açıkça görüyoruz. Bu savaşlarda da yenilgi manasına geliyordu doğal. Böylelikle Türkistan coğrafyası işgal edilmiş oldu. Doğal Ruslar Türkleri Hıristiyanlaştırmaya çalıştı. Kazaklar, Başkırtlar direndiler örnek olarak buna. Kazak gençleri buna fazlaca direndi.

TÜRKLERİ BÖLMENİN YOLLARI

Sovyetlerin hakimiyetinden sonrasında neler oldu?

Sovyetler 1924’te bölgeye hakim oldu, Sovyet Toplumcu Cumhuriyetleri ortaya çıktı. İkinci Dünya Savaşı yılları fazlaca ağır geçti Türk dünyası için. Sonunda bölgelerde Sovyet sistemine uygun aydınlar yetiştirilmeye başlandı. Tarihleri unutturulmaya çalışıldı, her birinin değişik bir millet olduğu söylendi. Büyük Sovyet dumalarında tarih anlayışları belirlendi. Stalin bilhassa Türk kökenli halklar ortasında antropolojik emekler yaptırarak Türkleri bölmenin yollarını aradı. Başarı göstermiş da oldu. Kazakların bir şanssızlığı da şudur: Kazaklar, bakir topraklar projesiyle Kuruşçev tarafınca örnek komünist cemiyet yapılmak istenmiş ve Sovyetlerin her tarafınca beşerler buraya göç ettirilerek bir cemiyet inşa ettirilmişti. Bu da Kazaklar için fazlaca ağır oldu.

MUVAFFAKİYETTEN MUVAFFAKİYETE KOŞACAĞINA İNANIYORUM

Türk Devletleri Teşkilatı kuruldu biliyorsunuz ki. Bundan sonrasında nasıl bir seyir takip eder münasebetler?

1991’de bağımsız Türk devletlerini birinci tanıyan ülkenin Türkiye bulunduğunu hatırlatmalıyım. Bildiğiniz gibi, Türk dünyasında Türk devletleri doruğu birkaç kez oldu. Fakat bu doruklar başarı göstermiş olamadı. Şimdiyse Türk Devletleri Teşkilatı kuruldu. Bu atılımın, bu devletlerin 30 yıl evvel bağımsızlaştığını düşünürsek, fazlaca geç kalınmış bulunduğunu söyleyebiliriz. Fakat her şeye rağmen fazlaca hoş bir gelişme. Zira Kazak kültürü eski Türk kültürünü en hoş halde yaşatır. Özbekistan bir fazlaca İslam alimini yetiştiren mükemmel bir ülke. Kırgızlar, milattan evvel 202 yılından günümüze yaşayan en eski Türk uzunluğu. Bir iki saat içinde bir Kazakla, Türkmenle, Özbekle, Kırgızla rahatça anlaşırsınız. Bundan dolayı bölücülük üstüne olan kültür siyasetlerine karşı durmak lazım. Türk Devletleri Teşkilatı’nın bir vazifesinin de bu olması lazım. Bu teşkilata lüzumlu zaman tanınırsa muvaffakiyetten muvaffakiyete koşacağına inanıyorum.

Kazakistan’daki son vakaları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu teşkilatın oluşmasını en fazlaca gündeme getiren de Kazakistan’dır. Kazakistan, Türk dünyası devletleri içinde en gelişen ülkedir. 2019’dan itibaren de bir sürü demokratik güzelleşmeler oldu. Son periyottaki olayların yaşanması üzücüdür. Lakin ben fazlaca karamsar değilim. Bundan sonrasında Türkiye ve teşkilat üyelerinin takviyesinin kıymetli bulunduğunu düşünüyorum.

KAYNAK: YENİ ŞAFAK

Kaynak: Haber7

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir