sablonlari yikiyoruz CDI13W4R

Şablonları yıkıyoruz

Geçtiğimiz haftalarda Beyoğlu’nun Galata semtinde yeni bir galeri açıldı: Ruberu Arka. Galerinin kurucusu sanat eleştirmeni ve muharrir İsmail Erdoğan. Yüz Yüze isminde karma stantla açılışı meydana getiren galeri, birbirinden değişik üsluptaki yapıtlarıyla 32 sanatçıyı ağırlıyor. Hem Yüz Yüze’yi hem der Ruberu Art’ı konuştuğumuz İsmail Erdoğan, “Sanat ve zanaat ayrımına asla prestij etmiyorum. Ruberu Arka da bu ayrımları önemsemiyor. Buraya gelen konuklarımız oldukça değişik üsluplardaki yapıtlarla karşı karşıya kalacaklar. Kategorize ederek bir şeyleri yok etme, başkalarını var etme deneyimini bekleyenler Ruberu’da aradıklarını bulamayacaklar. Biz sanatın temeline yaklaşmak istiyoruz” sözlerini kullanıyor.

İsmail Erdoğan

Ruberu Arka kapılarını sanatseverlere Yüz Yüze isminde karma bir stantla açtı. Biz evvel Ruberu’nun macerasını dinleyelim sizden.

Geçmişten bugüne daima bir yer hayalim oldu. Geçmiş yıllarda her genç suretiyle ben de bir kafe açmak istiyordum. Lakin bu kafeyi sanatla iç içe bir yer olarak kurgulamıştım. Sadece muhakkak nedenler hasebiyle bir adım atmamıştım. Aslına bakarsak galeri fikri de yeni değil, üç yıl evvel tekrardan bir adım atmıştım. Fakat yerin mal sahibiyle anlaşamayınca bunu bir işaret olarak görüp, hayalimi erteledim. Vazgeçmiş değildim. Pandemi periyodunda “bir galeri açmalıyım” fikri gene belirdi. İstişareler sonucunda Galata’nın en uygun nokta olduğuna karar verdim ve şu an ki yeri tuttum. Bir çivi dahi çakmadan, birkaç ay hiçbir şey yapmadan bazı insanları yere getirerek düşünce alışverişlerinde bulundum. Yeri en hoş halde kullanmak niyetiyle bir araştırma gayretinde oldum. Sonrasında neşter vurduk. Aylar ayları kovaladıktan sonrasında Ruberu Arka kapılarını sanatseverlere açtı.

Sizin evvelki yıllara dayanan yer fikriniz nasıldı? Ruberu Arka bu manada atılmış bir adım mı? Bunu anlatabilir misiniz?

Burası saanat ve kültür alanında hizmet edecek, yüksek standartları olan, etrafına luk saçacak bir yer olmalıydı. Bu hayalimin ötesinde coğrafyamızın gereksinimiydi. Ruberu, bu hayal için atılmış bir adımdır. Atılacak daha oldukça adım var. Bu adımlar atılınca tam arzuladığım yer bedene gelebilir. Seneler evvel bir gazetede, “Kültür Bakanı’na açık mektup” alt başlıklı, “Sultanahmet’te bir akademi imgesel” başlıklı bir yazı yazmıştım. Bu mektupta, Sultanahmet’te niçin Tapu Kadastro Müdürlüğü var, sorusunu sormuştum. Vedat Tek’in mükemmel mimari yapıtının bir sanat akademisine dönüştürülebileceğini söylemiştim. Özetle, sanatın sayısız alanı üstüne eğitimler verilip, eserler üretilse fena mı olur, diyordum. Bu yazı bakanlığa ulaşmış, birebir gün Bakanlar Kurulu’nda Kültür Bakanı tarafınca okunmuş. Fakat alışılmış yalnızca sizin hayal kurmanız yetmiyor. Sizinle beraber oburlarının da bu imgesel kurması gerek. Bunun maddi tinsel takviyeyle ilerlemesi gerekiyor. O zaman bu hayal gerçek olabilir. Hâlâ coğrafyamızın bu türlü bir yere muhtaçlığı bulunduğunu düşünüyorum.

Ruberu Sanat Galerisi açılışını 32 sanatkarın yapıtının yer almış olduğu bir stantla gerçekleştirmiş oldu.

FARKLI ÜSLUPTA ESERLER VAR

Hoş bir adım olan Ruberu Arka Galeri sanatseverlere neler sunmayı planlıyor?

Ilk olarak şuradan başlamamız gerekiyor ki, 18. yüzyılda sanat ve zanaat birbirinden ayrılıyor. Bu ayrımdan sonrasında sanat kendi içinde bazı ayrımlar yaşıyor. Bugün sayısız fark ortasında tercihler yaparak, başkalarıyla uğraş ettiğimiz bir tecrübe yaşıyoruz. Sanat bu gelişmelerden nasibini alıyor. Günümüzde tüm toplumlarda bu durumun karşılığını görebilirsiniz. Lakin bizde daha belirgin olan bir geleneksel-çağdaş ayrımı kelam mevzusu. Bu ayrımlara kurgusal olarak bakıyorum ve tarihî süreçlerin bizlere bir ikramı, dayatması olarak görüyorum. Kısaca ayrımlara, hele hele sanat ve zanaat ayrımına asla prestij etmiyorum. Ruberu Arka da bu ayrımları önemsemiyor. Buraya gelen konuklarımız oldukça değişik üsluplardaki yapıtlarla karşı karşıya kalacaklar. Kategorize ederek bir şeyleri yok etme, başkalarını var etme deneyimini bekleyenler Ruberu’da aradıklarını bulamayacaklar. Biz sanatın aslına yaklaşmak istiyoruz.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ TEMSİL EDİYOR

Ruberu sizin şahsî tarihinizde nasıl bir yere haiz?

Fazlaca değişik zaman ve yerlerde birbirinden değişik emekler yaptım. Tüm bunlardan sonrasında sürekliliğin tamamlanmamış bulunduğunu gördüm. Rastgele bir şeyi sürdürülebilir kılmadığınızda onun süper olduğundan bahsedemezsiniz. Ruberu Arka, bir şeylerin mükemmel olması mevzusunda bir yer ve imkân manasına gelecek. Bildiğiniz gibi bir şeyin başarıya ulaşmış olabilmesi için üç saç ayağına gereksinimi vardır: İnsan, yer ve imkân. İnsan vardı lakin yer yoktu. Olan bölgeler ise açık değildi. Tahayyül ettiğim yer her şeye açık olmalıydı. Ruberu Arka bir nevi bunu temsil ediyor. İmkân ise direk bizimle değil, bana nazaran Tanrı’la ilgili. İnsan olarak varsanız, yer ihdas edildiyse, niyetiniz halisse şu demek oluyor ki derdiniz var ise, imkânı O’na bırakmak gerekir. Ruberu Arka bu üçlemede sürdürülebilirliği sağlayacak yeri temsil ediyor.

ŞABLONUN DIŞINA ÇIKMAK

Fazlaca bedelli sanatkarları bir ortaya getiren bu sergiden birazcık bahsedebilir misiniz? Yüz Yüze isminde karma stantta sanatseverler nelerle karşılaşacak?

Yüz Yüze standında neredeyse dört nesil karşımızda olacak. Ustalar ve talebeler bir ortaya geldi. Her insanın birbirine hürmeti olduğu ve bu saygıyı besleyenin temelin sevgi olduğu bir stant diyebiliriz. Yüz Yüze Standı, bu yüzden oldukça kıymetli. Birbirleriyle bağlantılı ve bağlantısız oldukça değişik kısımlarda üretimi olan sanatkarların yapıtları bir ortaya geldi. Sanatseverler burada atık materyallerden veya titanyumdan aydınlatma heykeli de görecek, seramik tabaklar da. Ziyaretçiler bu manada bir hayal kırıklığı yaşayacaksa bu güzel bir hayal kırıklığı olacak. Sergiyi ziyaret eden oldukça bireyden şunu duydum: “Bunu beklemiyordum, daha klasik bir imgeyle karşılaşacağımızı sanıyorduk, fakat gördüğümüzden de mutluyuz.” Bu cins yorumlardan mutluyum, zira tasarladığım da bu. Beşerler başlarında yerleştirdikleri şablonun haricinde bir şeyle karşılaşsın ve gerekirse hayal kırıklığı yaşasınlar. Bu hayal kırıklığı hepimizin işine yarayacak.

Bilhassa Covid-19’un niçin olduğu salgın sebebiyle devam eden karantinaların bittiği şu günlerde aslen hepimizin değişik yerlerde değişik beşerlerle olmaya gereksinimimiz vardı. Yüz Yüze isminde standınız bana yüzden daha manalı geldi. İsim bu istikamette bir tercih miydi?

Yüz Yüze adı alışılmış pandemiyle bağlı. Hatta galerinin isminin da pandemiyle bağlantısı var. Ortaya, “Pandemiye direnme, karşı karşıya sanat: Ruberu” diye bir çarpıcı söz da çıkmış olabilir. Doğrusu ruberu insanıyım, online insanı değilim. Telefon, web kullanıyoruz ve irtibatımız çoklukla karşı karşıya değil. Keşke bu türlü olmasaydı lakin bu bir gerçek. İnsani bağlar mevzusunda bizi oldukça gerilettiği ortada. Pandemi sürecinde online işlere pek bulaşmadım. Sanatla ilginin fakat karşı karşıya kurulabileceğini düşünüyorum. Mümkün mertebe dijital ilgilere orta verilsin, hatta unutulsun istedim. Güya asla yokmuş, daima yüz yüzeymişiz suretiyle.

HERKESLE İRTİBAT KURMAK GEREKİYOR

Ruberu, Beyoğlu’nda epeyce işlek ve sevecen bir muhitte bulunuyor. Son periyotta İstiklal Caddesi ve civarının yüzünün değiştiğini lakin sanata, kitaba olan yakınlığının arttığını da hisseder olduk. Bu bölgede bulunmak hususi bir tercih miydi?

Galerinin nerede olması icap ettiğini noktasında aklımda birkaç yer belirlemiştim: Sultanahmet, Üsküdar, Beyoğlu. Sadece Sultanahmet oldukça gezinsel, Üsküdar ise kimi zaman tek renkli olabilen bir yerdi. Beyoğlu oldukça başat olmadığım bir yer olmasına rağmen nedense gönlüme daha yakındı. Galeri için Galata’da gezdiğim birinci yeri seçmiş oldum. Birbirinden değişik işler meydana getiren dükkânlardan oluşan bir sokaktayız. Bunun yanında bu sokakta yaşayan her insanın beraberce irtibatının olması oldukça coşku verici. Burası geleneği ve tümüyle uygar olanı bir ortada bulabileceğiniz bir yer. Hem geleneği önemseyen hem de çağının insanıyım. Kısaca Nuri Pakdil’in “Çağınla hesaplaş” kelamında söylediği suretiyle kendi çağıyla her an hesaplaşma halindeyim. Galata aşina olduğum bir yer değildi. Hatta uzak durduğum bir yerdi bile diyebilirim. Lakin her insanın bağlantı içinde olduğu, gelenekle çağdaşın bir ortada bulunmuş olduğu bu sokakta olmayı fazlaca önemsiyorum. Doğrusu birbirimize ideolojik bakıyoruz. Bu da bizim diğerleriyle ortamızda bariyerler inşa etmemize niçin oluyor. Ve aslen kimsenin sesi hiç kimseye ulaşmıyor. Meğer bağlantıda başarıya ulaşmış olmak için sizinle birebir fikirde olmayan beşerlerle bir ortada olmanız gerekir. Bunu birazcık kaçırıyoruz güya, evvelden bu bahiste daha yeterliydik. Ruberu Arka bu manada da bir adımdır.

Kaynak: YeniŞafak

🔥8

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir