Tarımı bilmeyenlere teşvikler verildi, bedelini birlikte ödedik

Maruf BUZCUGİL / Hüseyin GÖKÇE

Ankara Şehir Kurulu Başkanı ve ATO Başkan Yardımcısı Halil İbrahim Yılmaz, Ankara’da ziraî üretimin harekete geçmesi için Büyükşehir Belediyesi ile yeni projeler yaptıklarını belirtirken, 3 milyon m2 arazinin, bayındır yerine tarıma açıldığını bildirdi. Ankara Sohbetlerine konuk olan Halil İbrahim Yılmaz, Ankara Temsilcimiz Maruf Buzcugil ve Ankara Haber Müdürümüz Hüseyin Gökçe’nin sorularını yanıtlandırdı.

■ Hem Ankara Şehir Kurulu hem de Ankara Tecim Odası’ndaki misyonlarınızdan yola çıkarak, şehir iktisadı ve istihdamını kıymetlendirebilir misiniz?

Ankara’da istihdamdaki toplam nüfusun yüzde 73’ü hizmetler, yüzde 24’ü endüstri, yüzde 3’ü ise ziraat dalındadır. Ankara’nın işyar kenti olduğuna dair bir idrak var fakat Ankara aslına bakarsak ziraat kentidir. Ayrıyeten Ankara bir üretim ve endüstri kentidir. Müteahhitlerin konut projeleriyle öne çıkmış olduğu, 1,8 milyon işgücünün olduğu 400 bin memurun yaşamış olduğu bir şehir. Ziraat, gezim kenti, sağlık turizminin merkezi. Dünyanın hiçbir ülkesinde bu kadar tanımlama meydana getirecek bir başşehir yoktur.

Ankara’da 8 teknokent var. Müdafa endüstrinin dünyada parlayan yıldızlarından birisidir Ankara. Tarımın genel ekonomik yapıda hissesi düşük olmakla beraber, ürettiği katma karşılık bakımından ve işlenebilir ziraat yeri büyüklüğü bakımından Türkiye’nin öne çıkan illerindendir. Ankara’da 6 Milyon insan var. Yüzde 3’e sıkışmış bir şehir yaşamı var. Arazinin yüzde 97’sinin ise nüfus yoğunluğu yüzde 1‘in altındadır.

■ Bu kadar geniş bir yere haiz kentte ziraî üretim arazi büyüklüğüyle orantılı mı?

Kırsaldaki insanlarımızın, metropolde alt düzey durumlarda vazife alma merakı üretim isteğinin önüne geçti. Ankara’da taksici olmayı belediyede işe girmeyi denediler. Kırsal yaşam kıymeti ne olursa olsun terk edildi. Şu anda ABB Kırsal Kalkınma Dairesi, Gölbaşı’nda BAKAP projesi ile 3 milyon metrekare yüksek emsalle imara açılacak olan araziyi, rantı yok sayarak, kısa vadede geliri yok sayarak, tarıma açıyor. 3 milyon m2 yerde 7-8 adet değişik endemik nebat yetiştirilebilir. Endemik bitkilerin ekonomik geliri, Ankara’ya yeni bir ekonomik alan açabilir.

Kentte 2 milyon öğrencinin tarımla tanışması, üçüncü yaş kümesinin rehabilitasyonu, anaokulu evlatlarının tabiat ile barışmasına kadar kapsamı geniş projeler planlanıyor. Ankara Şehir Kurulu olarak 1500 bileşenimiz ve kırsal kalkınma emek harcama kümemiz ile bu projelere katkı sunmaya çalışıyoruz. Kırsal Kalkınma Emek harcama Kümemiz da; Ziraat STK ve Vakıfl arı, Kamu çalışanları, akademisyenler, muhtarlar ve istekli üyelerimiz var.

■ Ankara Büyükşehir Belediyesi’nin de tarıma takviye sağlamaya başladığını biliyoruz….

ABB Başkanı Mansur Yavaş’ın ziraat mevzusunda ortaya koyduğu iradeden sonrasında bir geri dönüş oldu. Beşerler toprakla ilgilenmeye, ziraî üretimi düşünmeye başladılar. Mesela nohutta üretimi arttıracak bir emek harcama yapılmış oldu. Başlangıçta BŞB satın alma garantisi verdi. Üreticiler nohutu ürettiler, hasat vakti piyasa fiyatı uygun olduğundan belediyeye satmalarına gerek kalmadı. Üreticiler kendi pazarlarını kendileri oluşturdular. Takviye almadan üretim yapabilir hale geldiler. Evvelki yıllarda, şehir kültürüyle alakası olmayan, üretimi bilmeyen, toprağa dokunmamış, yalnızca tecim yaşamı durduğu için yatırım hayata geçirmeye kalkan riske giren yatırımcıdan fazla köyde yaşayan insanlara kaynak aktarılsaydı, değişik bir ziraî gelişim olabilirdi.

“KAMUDA ÖNEMLİ ZİYAN OLUŞTU, TARIM SİYASETİ ZİYAN GÖRDÜ”

■ Türkiye’nin genel ziraî dayanaklarına de uygulanabilir mi bu model?

Türkiye’nin son 20 senedir ziraat siyasetlerinde gerek İPA Projeleri gerekse kamu yardımlarıyla “kopyala yapıştır ” projelere takviyeler verildi. Uygulama topraklarının fizibilitesine bakılmadan 1000-1500 hayvanlık tesis projelerine hibeler verildi. Muhtaçlık olmadığı halde tesisler oluşturulurken 10 kattan oluşan apartman için lüzumlu demir kullanıldı. Böylelikle ziraat tesislerinin maliyetleri katlanarak artmış oldu. Tarımın kalkınması için verilen teşvikler, devletimizde tarımı istenilen noktaya götürmedi. Buğday suretiyle ana gıda hususlarında ithale mahkum olduk. Oysa ‘kırsal alan kalkınma politikaları’; kırsal toplulukların ekonomik, toplumsal ve kültürel imkanlarını geliştirmeyi amaçlayan siyasetlerdir.

Kamunun mühim maddi ziyanları oluştuğu suretiyle ziraat siyasetimiz da ziyan görmüş oldu. Köyde kalmayı sağlamak için başladığımız bu süreçte, hiçbir köylü yatırımcı olamadı. Hasebiyle kırsalı desteklemek için verilen teşvikler, kentteki ticareti kahra giren insanların gözlem alanına döndü. Köyü, toprağı bilmeyen insanların bu hususta teşvik alarak yatırım yapmasının, uzaktan kumanda ile toprağa bile gitmeden yönetmeye çalışmasının bedelini daima beraber ödedik. Hasebiyle maksadına uygun teşvikler verilmedi.

■ Doğrusu ne olmalıydı?

Olağanda 10-15 baş, 2-3 kişinin yaşamını devam ettireceği takviyeler olsaydı, hem beşerler köyde kalırdı, hem de ziraî üretim artardı. İştirakçi bir süreçle üretimi bilen beşerler sürece dâhil edilseydi, teşvik bütçeleri verimli kullanılacaktı. Batıda birçok yerde son olarak İskoçya’da müşahedeler yapma talihi yakaladım. Ufak ziraat tesisleri ve çiftlikler bulunduğunu gördüm. Kırsalda beşerler kendisinin yönetebileceği kadar tesis oluşturuyor. Kırsalda bir yaşam alanı da oluşturulmuşlar. İnsanların kırsalda kalması için onlara toplumsal bir yaşam sunuluyor. Bu örnekten yola çıkarsak, teşvikler düşünülürken, tıpkı anda yaşama dair bahislerini da planlanması gerekiyor. Beşerler ziraat yaptıkları yerde, toplumsal hayatla da buluşmalıdır.

Kırsalı kalkındırmak yalnızca teşvikle olmaz. Oradaki toplumsal ve eğitim yaşamını da tıpkı anda planladığınız zaman kırsalı kalkındırabilirsiniz.

“ÜNİVERSİTELER ESNAFI KALKINDIRMA YERİ DEĞİL ÜRETİME KATKI SAĞLAMALI”

■ Üniversitelerin şehir iktisadına katkısı mevzusunda ne düşünüyorsunuz?

Devletimizde üniversitelere çömez birliği muamelesi yapılıyor, kentin iktisadını canlandıracak diye üniversite açılıyor. Hâlbuki üniversiteler kurumsal olarak en kuvvetli olması ihtiyaç duyulan eğitim kurumlarımızdır. Üniversite kentte züccaciyeyi kalkındırma yeri değil. Kültür, sanat, üretime katkı sağlamalıdır. Üniversiteye hazır olmayan kente üniversite açılması, kente yarar sağlamadığı suretiyle, folklorik özelliklerini de kaybettirdi. Aslen üniversite algısı da kentlerde oluşmadı.

Yalnızca ilçedeki evlatları merkeze taşıdık. Hasebiyle onların gelişmesine de katkı sağlayamadık. Meğer 22 üniversitesi ile Ankara yurt dışından da talebe çekerek eğitim turizmine katkı sağlayabilir.

“SAATLİK ÇALIŞMANIN ÖNÜ AÇILARAK ÖĞRENCİLER DAHA RAHAT İSTİHDAM EDİLMELİ”

Kentimizdeki 300 bin üniversite talebesi birebir vakitte kıymetli bir işgücüdür. Fakat bizde kanun, saatlik çalışmaya uygun olmadığı için bu gençler değerlendirilemiyor. Bu evlatların ailelerinden harçlık almayacak halde istihdamı sağlanabilir. Ankara’da bulunan 26 tane 5 yıldızlı otel istihdam edecek vale, kat vazifelisi bulamıyor.

“Sakarya Meydan Muharebesi’nin Sakarya’da bulunduğunu sanan akademisyenler vardı”

Akademisyenler bile Sakarya Meydan Muharebesi’nin Ankara’da bulunduğunu bilmiyorlardı. Sakarya Meydan Muhaberesi, Adapazarı’nda gerçekleşmiş sanıyorlardı. Mustafa Kemal Mustafa Kemal Atatürk “Hattı savunma yoktur sathı savunma vardır, o satıh tüm vatandır“ kelamını Ankara’da söylemiştir. Sakarya köyünde 10 binlerce kişinin iştiraki ile Sakarya Meydan Muharebesi’nin 100’üncü yılını selamladık. “Diriliş Yolu“ yürüyüşünde hepimiz yanındakine bakmadan kol kola girerek yürüdü. Milyonlarca kişinin, Çanakkale’ye gittiği suretiyle, Polatlı, Haymana, Duatepe’ye gitmeli. Bunun için evvel Ankara’daki evlatların gitmesi gerekiyor. Sakarya’da yine dirilişi anlattık, endüstri bölgesini gösterdik. Kısaca Ankara’daki birisi Roma Hamamı, Gordion’u bilmiyorsa, burayı Eskişehir’dekine anlatamazsınız. O anlamazsa da İspanya’dakini getiremezsiniz. Tuz Gölüne 2 milyondan fazla giriş var lakin bir tanesi bile Ankara’da kalmıyor. 26 otelde konaklama averajı yüzde 40. Şehir simgeleri ticaretin mevzusu olmalı. Kuyumcular hala burma bilezik satmaya çalışıyor. Atakule, Gordion, Hitit Güneşi kolye yapılsın, gelen turistlere onu satalım. Dünyanın her yerinde başşehirler albeni merkezidir ve orada işsizlik olmaz. Oysa bizde genç işsizlik yüzde 27 düzeyinde. Bu kentte 50 binden fazla yurt dışından gelen hanımefendi çalışırken, kentteki bayanlarımız işgücüne katılamıyor.

Yabanî sulamadan dolayı yeraltı suları 400 metreye indi

■ Glasgow’daki COP 26 toplantısına hususi dalı temsilen katıldınız. Oradaki izleniminizi paylaşabilir misiniz?

Ilk olarak şunu söylemeliyim ki 2053 yılına kadar süreci gerçek yönetmezsek ihracat yaparken tüm kaynaklarımızı heba etmiş olacağız. Biz ihracat ülkesiyiz, kot pantolon üretirken 1700 litre su kullandığımızı ve bunu harcama tablosunda göstermediğimizi anladık. Kısaca 50 liraya pantolon satarken, bunun için harcanan 1700 litre suyu maliyete katmıyoruz. Rekabet ediyor suretiyle görünüyor sadece gelecek yüzyılın kaynaklarını harcayarak yapıyoruz bunu. Bir fincan kahvede 200 litre su bulunduğunu bilmeli, içen ve satan. Organik kaynak maliyeti üretim tablosuna konulmalı. Glasgow’da ise 3 tarafı denizle kaplı bir ülkede yırtıcı sulamadan dolayı yeraltı sularının 200 metreden 400 metreye indiğini anlattık. Gelişmiş ülkelerin 100 senedir çevreyi kirlettiğini fakat bunun bedelini bizim ödediğimizi anlatmaya çalıştık. Türkiye’de birinci iklim şube müdürlüğü, Ankara Şehir Kurulu tavsiye sonucu ile kuruldu. Avrupa’da 2 bin 750 endemik nebat, devletimizde ise 3 bine yakın endemik nebat var. Bunun 1000 adede yakını da Ankara’dadır ve bir tanesi de Gölbaşı Sevgi Çiçeği’dir. UNESCO’nun 2021 yılını Yunus Emre yılı duyuru etmesinden dolayı, sevgi şairimizin lisanıyla tüm ülkeleri sevgi çiçeği ittifakına dâhil ettik. Sevgi çiçeği yılda yalnızca 1 ay yaşar, yaprakları iç içe geçer, lakin hepsi bir ortaya vardığında rengini alır. İddiamızın oldukça üstünde pozitif tepki aldık. Türkiye’de hepimiz müdafa endüstri alanına yönlenmemeli. Klâsik eserle cari açığı kapatma hayalimiz var. Anadolu’daki bir yerinde baston üreticisi malını ihraç edemez. Biz Ankara üstünden bu şekil eserleri dünyaya tanıtmayı istiyoruz. Klasik eserlerimizi dünyaya tanıtma çağırısında bulunduk.

“Varımızı yoğumuzu mülkiyete hapsetmenin ağır bedeli olacak”

Güneşin önüne bloklar koyduk, hemşerilik hissini yok ettik. Birbirini tanımayan beşerler topluluğu oluşturduk. Ankara’da 30 bin lüks konut fazlası varken, diğer taraftan mühim manada toplumsal konuta muhtaçlığımız var. İktisadın bu kadar savrulduğu ortamda varımızı yoğumuzu, mülkiyete hapsetmemizin ağır bedeli olacak. Katar, BAE’de var, dünyanın çeşitli yerlerinde kopya şehirler oluşuyor. Kopya şehir kültür oluşturmuyor, üretim yoksa bina kopyalamanın kıymeti yoktur. 13 OSB’de üretimi planlamayıp, yerlerin rantına dönük ekonomi oluşturursanız, üretici kendisini makus hisseder. Kentin kaynaklarını gömdüğümüz beton fonksiyonsuz hale geldi.

“Seçmen davranışına tesiri problemi çözmeye olan tesirinden daha kıymetli hale geliyor”

Maalesef yüzde 72’si hizmet branşında olan memleketimizde, hizmet kesimi meslek olarak kabul edilmiyor. İyi bir garson olmayı saygı duyulan olarak görmüyor. Saat başı fiyat ile öğrencileri işgücüne katabiliriz. Emek harcama Bakanlığı ile ATO olarak görüşme yaptık. Günde yalnızca 2 saat ağır olan bir restoranı, 8 saat personel çalıştırma kaidesi olunca, bu kadar genç atıl işgücü oluşuyor. Ankara Şehir Kurulu saatlik emek harcama ile ilgili farkındalık yaratmaya çalışıyor.

Birebir masada konuşunca daha özgür tabir edebiliyoruz. Kıdem tazminatında nasıl çalışanların kıymetli bir kısmı hak etmiş olduğu halde alamıyorsa bunda da emsal şey söz mevzusu.

Kanun var sadece uygulamada mağduriyeti ortadan kaldırabilmek için esnek emek vermeyi gündeme almamız gerekiyor. Kısaca çalışana 30 günlük sigorta yapılmış zaruriliği var. Bu türlü olunca da kimse tazminatını alamıyor. Çalışmalarda huzursuz davranıyor. Seçmen davranışına tesiri, problemi çözmeye olan tesirinden daha kıymetli hale geliyor.

“Sanayinin çevresinde kentleşme olmaması büyük kayba yol açıyor”

Bu kentin ekonomik olarak oldukça büyük üretim kaybı var. OSB’lerin tamamını ulusal çaba karargâhı olan Temelli havzasına topladık. Bunun çevresinde yerleşim yeri yok. Hasebiyle kentin kıymetli bir kısmı bir taraftan diğeri tarafa göç ediyor. Üretimin olduğu yerde kriminal vakalar da azalıyor. OSB’de sabah 07:00’da işbaşı meydana getirecek birisi, sabah 05:00’da servise biniyor. Akşam da 20:00’da meskende oluyor. Hasebiyle toplumsal yaşamı olmayan beşerler mesele çıkarıyor, kentleşmeyi hakikat planlayamadığımız için, ranta yönelik planladığımız için, şehir kültürüne uzun solukta büyük karşılık ödetiyoruz. EGO (otobüs işletmesi) 1 milyar lira ziyan ediyor. Davranış bozuklukları ve kentteki huzursuzluk artıyor.

Şehir Kurulu politik tartışmaların haricinde kaldı

Şu anda 1450 kurum, kurum, hukukî kişilik var ve değişik sosyolojideki dernekleri eşleştirdik. Şehir Kurulu, kentin kaynaklarının gerçek kullanılmasına ilişik tavsiye kararları alıyor. Tavsiye kararlarını belediye meclisleri gündeme almak zorunda lakin uygulamak zorunda değil. Mansur Yavaş, Şehir Kurulu kararlarını uygulayacağını açıklayınca, hak temelli örgütlerin tamamı yine sisteme dâhil olmaya başladı. Onların hakkını savunacağı kamu kuruluşu temsilcilerini tıpkı masada oturttu. Önyargılı olan kesitler, birbirleriyle konuşabildiklerini gördüler. Burada 30 emek harcama kümesi ve 5 meclis var. Oldukça sayıda tavsiye sonucu alındı. 4 siyasal partiyi ideolojik olarak rahatsız edecek kararlar almadığımız için, hepsi BŞB meclisinden oy birliğiyle geçti. Ankara’daki tüm sosyolojileri Mustafa Kemal Atatürk’ün Ankara’ya gelişi üstünden bir ortaya getirdik. Kızılay’da 10 bin şahıs zeybek oynadı. Refah ve rahmet iklimi ile kente katkı sağlamış oldu. Partisi Ankara olan bir kimlikle yola çıktığımız için tüm partiler birebir anda sahiplendi. ATO, ASO, ATB suretiyle iş dünyası örgütleri de bizim üyemiz.

Kaynak: Dunya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir