tersine beyin gocu dr sevde altuntas harvarddan turkiyeye dondu wM1jPnR9

Tersine beyin göçü: Dr. Sevde Altuntaş, Harvard’dan Türkiye’ye döndü

Dr. Sevde Altuntaş, Gazi Üniversitesi Üniversitesi’nden mezun olduktan sonrasında TOBB İktisat ve Teknoloji Üniversitesi’nde Mikro ve Nanoteknoloji alanında yüksek lisansını tamamladı. Devamında TOBB İktisat ve Teknoloji Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği’nde doktora çalışmalarını tamamladı.

Doktoranın son senesinde TÜBİTAK bursu kazanarak Northeastern Üniversitesi Eczacılık Fakültesi’nde kemik ve deri doku mühendisliği alanlarında doktora tez çalışmalarını yürüttü. Arkasından Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Kısmı’nda böbrek organoidleri üstüne çalıştı.

Sabah gazetesinden Yaratı Dirier‘in haberine nazaran, tersine beyin göçü başvurusu yaparak Türkiye’ye dönen Altuntaş, şu an Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Doku Mühendisliği kısmında öğretim üyesi olarak çalışıyor. SBÜ Deneysel Tıp Uygulama Araştırma Merkezi bünyesinde yer edinen laboratuvarda, doku mühendisliği, nanobiyomalzemeler, ilaç tarama sistemleri ve organoidler alanında çalışıyor.

‘Organ dokuları yansılamak ediliyor’

Organoidler üstüne çalışmaların dünyada şimdi yeni başladığını ve devrimsel özellikte olan bu yeni bilim kısmı üstüne Türkiye’de bir laboratuvar kurmaktan dolayı gururlu bulunduğunu tabir eden Altuntaş şunları aktardı:

  • “Türkiye olarak organoid ihtilalini şimdi başındayken yakalamış olmak memnunluk verici. Organoidleri 2017 senesinde Nature Protocols dergisi tarafınca senenin tekniği olarak duyuru edilmiş üç boyutlu doku gibisi yapılar formunda tanımlanabilir. Şu demek oluyor ki dokuların benzerini üretebiliyoruz. Örnek vermek gerekirse böbreklerimizdeki temel doku ünitelerini nefronlar olarak isimlendiriyoruz. Akciğerlerde bu yapılar alveol adını alıyor. Organoidler işte bu yapıları tekrarlamayı maksat edinmiş üç boyutlu doku kesimleri.
  • Tıpkı şekilde bir tümör dokuyu da bu teknikleri kullanarak tekrarlamanız, kısaca benzerini yansılamak ederek laboratuvar ortamında üretmeniz mümkün. Organoidleri kullanabileceğiniz birçok alan mevcut. Mesela kanserli bir dokunun özelliklerinin anlaşılması için üç boyutlu ortamda bu dokuların çoğaltılması mümkün. Organ nakillerinde kullanımları da mümkün. Nadir hastalıkların sebep olduğu tesirlerin anlaşılmasında da kullanılabilirler.”

‘Pankreas kanserinde tedaviye sürat kazandıracak’

Altuntaş, laboratuvarda yürüttükleri çalışmalara ilişkin informasyon de verdi:

  • “Laboratuvarımızda değişik kaynaklardan desteklenmiş çeşitli projeler yürütülüyor. Ben özetlemek gerekirse bir iki adedinden bahsedeyim. Birinci projemiz Türkiye Esenlik Enstitüleri Başkanlığı tarafınca desteklendi. Bu çalışmanın sonunda değişik virüsler içinde konak olabilecek alveolar organoidlerin sentezlenmesi ve ilaç tarama modeli olarak kullanılacak bir platform elde etmeyi planlıyoruz. Böylelikle yeni jenerasyon virüslerle veya bunların varyantları ile karşılaştığımızda süratli ilaç taraması yapabileceğimiz, insan akciğerini yansılamak eden platformlara ülkece kavuşmuş olacağız. Bu model ile ilgili mühim ilerlemeler kaydettik. Çalışmamızda canlı SARS-CoV2 ile çalışıyoruz lakin ilerleyen devirlerde değişik solunum yolu virüslerini de modelimiz üstünde çalışmak niyetindeyiz. İkinci projemizde pankreas kanseri hastalarından topladığımız tümör numuneleri ile çalışıyoruz.
  • Bu projemizde TÜBİTAK 3501 Meslek Geliştirme Programı tarafınca desteklendi. Bu çalışmamızda da gayemiz hasta numunelerinden hazırlanan fazlaca sayıda tümör organoidi sentezlemek ve bu numuneler üstünde fazlaca uygulanan bir ilaç programının tesirlerinin araştırılması. Niçin pankreas kanseri derseniz, bu hastalık dünyanın en ölümcül hastalıklarından ve ülkemizin de bulunmuş olduğu coğrafyada görülme sıklığı son yıllarda epey arttı. Münasebetiyle bu hastalıkla ilgili geliştirilen ilaçların hastalara ziyan vermeden denenebileceği hasta dokuları ile uyumlu ilaç tarama modellerine duyulan muhtaçlıktan yola çıkarak bu alanda çalışmaya başladık.
  • Elde ettiğimiz tarama modellerini şahsa mahsus tıp uygulamaları noktasında ilerletmek ve global standartlara uygun hale getirerek hastaların hizmetine sunmak niyetindeyiz. Daha açık bir lisanla, pankreas kanseri teşhisi konan bir hastanın dokularını laboratuvar ortamında yansılamak ederek en uygun ilacı hızlıca tespit edip, hızlıca tedavisine başlanması sağlanabilecek. Sürat fazlaca kıymetli bu hastalıkta biliyorsunuz ki, zira hasta teşhisin akabinde hızlıca kaybedilebiliyor.”

Hayvan deneylerine karşı kontrol modeli oluşturdu, kozmetik dalına sundu

İnsan dokuları laboratuvar ortamında üretilebildiği için, kozmetik eserlerin hayvanlar üstünde denenmesine gerek kalmıyor. Altuntaş bu alanda geliştirdiği bir kontrol modelini de kozmetik kesiminin hizmetine sundu.

TÜBİTAK 1512 Teknogirişim Sermayesi Dayanağı Programı kapsamında, Teknopol İstanbul Sağlık Teknokenti bünyesinde, Dr. Öğr. Üyesi Ahmet Katı ile beraber Omica Araştırma İnovasyon adlı bir şirket da kuran Altuntaş, kozmetik, kimya, ilaç alanlarında kullanılacak hayvan ari bir kontrol platformu geliştirmeyi başardı. Kozmetik kesiminin hizmetine sunulan ve bu alanda dışa bağımlılığı ortadan kaldıran kontrol modeli hakkında informasyon veren Altuntaş şunları aktardı:

  • “Bildiğiniz suretiyle 2013 senesinde Avrupa Birliği hayvanlar üstünde kozmetik eserlerin denenmesini yasakladı ve bu eserlerin dünyanın rastgele bir yerine ithalatını da yasakladı. Bu durum dal paydaşlarını alternatif kontrol tekniklerine yatırım halletmeye teşvik etti ve OECD 439 standartlarına uygun hava-sıvı arayüz deri modelleri ortaya çıktı. Dr. Katı ile beraber çıktığımız bu yolda birinci gayemiz ülkemizin dışa bağımlılığını azaltacak bir kontrol modeli geliştirmek oldu.
  • Yüzde 90 oranında yerli kaynaklar kullanılarak hazırlanan bir kontrol modeli oluşturduk. Ülkemiz bahsi geçen standartlara uygun tekniklerle meydana getirilen tahlillerde yüzde 100 dışa bağımlıydı. Lakin artık Omica olarak kesim paydaşlarına hizmet vermek için yerli ve ulusal kaynaklarla hazır durumdayız. Hayvanların gereksiz kullanımı durdurmaya katkı sunmak ve vatanımızda bir bölümdeki dışa bağımlığı azaltmış olmanın memnunluğunu ve heyecanını yaşıyoruz. Bundan sonraki maksadımız sentezlediğimiz alveolar organoidleri de hava duyarlılık kontrol platformu olarak kullanabilmek.”

Organoidler nerede kullanılacak?

Tıpta ihtilal olarak nitelenen organoidlerin yakın gelecekteki kullanım alanlarına ilişkin bilgiler veren Altuntaş, şunları kaydetti:

  • “Organoidlerin bilhassa organ nakli noktasında bireye hususi tahliller sunabilme potansiyelleri mevcut. Şahsileştirilmiş tıp uygulamalarında, kanser, alzheimer suretiyle kıymetli hastalıkların sistemleri hakkında daha çok informasyon sahibi olmamıza olanak sunacaklarını da düşünüyorum. Ayrıyeten yeni ilaç ve aşı platformlarının geliştirilmesinde de büyük katkı sunacaklarını da meydana getirilen araştırmalar gösteriyor. Bizim bu alandaki gelecek gayemiz bireye özgü yüksek verimli tarama platformlarını geliştirebilmek ve bunu hastalarla buluşturabilmek.
  • Süreçte de mevzu ile ilgili donanımlı gençler yetiştirmek ve ülkemize bu alanda hizmet etmelerini sağlamaktır. Bu kapsamda talebe arkadaşlarımızın lisans düzeyinde çalışmalara başlamasına fazlaca kıymet veriyoruz. O sebeple laboratuvarımızda 4o’tan fazla arkadaşımızı yetişmen olarak konuk ettik, etmeye de devam ediyoruz. Bu manada son bir hatırlatmada yüksek lisans ve doktora düşünen arkadaşlarımıza yapmış olayım. Esenlik Bilimleri Üniversitesi bünyesinde bulunan Hamidiye Esenlik Bilimleri Enstitüsü yüksek lisans ve doktora müracaatlarımız 9 Ağustos 2021 prestiji ile başlamış olacak. İlgilenen arkadaşlarımızı haberdar etmek isterim.”

Kaynak: Sputnik

1 Comment

  • tersine beyin gocu boyle birsey degil. vatanima faydam dokunsun dusuncesiyle degil, borclanma senedindeki rakami dusunerek ve Amerika’da is bulamayinca donmek zorunda oldugu icin donmus bu reklamci akademisyen.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir