Türk aşısı TURKOVAC hakkında merak edilenler

DW Türkçeden Adnan Ağaç’ın haberine nazaran, Acil kullanım onayı başvurusu yapılabilecek evreye gelinen aşı hakkında merak edilenleri derledik.Türkiye’nin koronavirüse karşı çalışmalarının yürüttüğü TURKOVAC aşısında son dönemece girildi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay yerli aşı TURKOVAC’ın Faz 3 çalışmaları için birçok ülke ile görüşüldüğünü söyledi. Pekala yerli aşı hakkında neler biliniyor? Beş soruda derledik:

TURKOVAC’ı hangi kurumlar geliştiriyor?

2019 yılı sonunda Çin’in Vuhan kentinde başladığı belirtilen Coronavirüs pandemisi sonrası birçok ülke SARS-CoV-2 virüsüne karşı tedavi formülleri aramaya başladı. Büyük şirketlerin yanı sıra kimi ülkeler ve üniversiteler de çalışmalar yürütüyor. Bunlardan biri de Türkiye.

Türkiye’de şu ana kadar Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) ve TÜBİTAK tarafından da desteklenen 10’dan fazla aşı çalışması yürütülüyor.

Bu projeler Erciyes Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Nanografi Nano Teknoloji A.Ş. kurum/kuruluşlarında yürütülüyor.

Erciyes Üniversitesi’nde Prof. Dr. Aykut Özdarendeli öncülüğündeki TURKOVAC aşı projesi acil kullanım onayına yaklaştı. Türkiye, Covid ve İngilizce aşı manasına gelen “vaccine” sözlerinin birleşiminden oluşan “TURKOVAC” ismini ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan duyurdu.

Geçtiğimiz günlerde açıklama yapan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, yerli aşı TURKOVAC’ın acil kullanım onayına müracaat edebilecek kademeye geldiğini duyurdu. Bir tesiste üretimine başlandığını da duyuran Koca, “TURKOVAC aşımız ikinci bir tesiste daha seri üretilecek altyapıya ulaştı. Onay alması halinde ekim ayı içinde seri üretime geçeceğiz” tabirlerini kullandı.

TURKOVAC hangi sistemle üretiliyor?

Covid-19 aşıları, bedenin bağışıklık sistemine Covid-19’a neden olan virüsü inançlı bir halde tanıtmayı ve yok etmeyi öğretecek biçimde tasarlanıyor.

Dünyada yaygın olarak kullanılan Covid-19 aşıları; inaktif, Viral Vektör ve mRNA yollarıyla üretiliyor.

Türkiye’de şu an için inaktif Covid-19 aşısı (Sinovac) ve mRNA COVID-19 aşısı (Biontech) uygulanıyor. Acil kullanım onayı alan Sputnik V aşısının kullanımına şimdi başlanmadı.

TURKOVAC aşısı da Sinovac ile birebir biçimde inaktif usulüyle üretiliyor.

Klâsik prosedür olarak bilinen inaktif metodunda virüs parçalanıp etkisiz hale getirilerek insan bedenine ziyan verilmeden bağışıklık uyarılıyor. Bu cins aşılarda üretimi başkalarına nazaran daha sıkıntı ve yavaş oluyor.

TURKOVAC aşısında çalışmalar hangi evrede?

Aşı çalışmaları temel olarak Ar-Ge, Preklinik ve Klinik araştırma fazları olmak üzere 3 başlık altında yürütülüyor. Klinik etaba gelen çalışmalarda yürütülen faz çalışmalarıyla aşının aktifliği ve oluşabilecek yan tesirler saptanıyor. Faz çalışmaları tamamlandığında kaliteli, aktif ve muteber aşılar ruhsat basamağına getirilmiş oluyor.

TURKOVAC aşısında şu an faz 3 çalışmaları yürütülüyor. Lakin şu ana kadar toplamda kaç kişinin bu çalışmalara katıldığı ve tıbbi sonuçlarının ne olduğu şimdi bilinmiyor.

Erciyes Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Çalış, 13 Ağustos’ta yaptığı bir açıklamada “Birkaç ay önceye kadar İngiltere varyantı çok ön plandaydı. Bununla ilgili süratli bir çalışma başlattık. Preklinik ve transjenik fare çalışmalarında yüzde yüz tesirli olduğunu gördük” dedi. Prof. Çalış ayrıyeten, Delta varyantı ile ilgili çalışmalara da başlandığını belirti.

TURKOVAC’ın koruyuculuğu nedir?

TURKOVAC aşısıyla ilgili yapılan son faz çalışmalarının sonuçları şimdi net olarak açıklanmadı.

DW Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Türk Tabipleri Birliği (TTB) 2’nci Lideri Doç. Dr. Ali İhsan Ökten, TURKOVAC’ın koruyuculuğuyla ilgili, “Bu mevzuda bilgimiz yok. Yalnızca basına verilen demeçlerden biliyoruz. Fakat bu yalnızca basına verilen demeçlerle olabilecek bir şey değil. Zira son derece önemli bir durum. Bırakın TTB’ye haber vermeyi Bilim Heyeti’nin ne kadar bundan haberi var açıkçası ondan da kuşkularımız var” diye konuştu.

Aşının üretime geçmesi için “gerçekten birçok bilimsel çalışmanın yayınlanmış olması lazım” diyen Ökten, şeffaflık vurgusu yaptı. “Faz-3 çalışmasının en azından şimdiye kadarki sonuçlarının” açıklanması gerektiğinin altını çizederek, “Yani rastgele bir şeffaflık yok. Toplumla paylaşma yok. Kamuoyu ile paylaşma yok. Basınla paylaşma yok” dedi.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 9 Eylül’de yaptığı açıklamada, “İnaktif aşı olan Sinovac ile birlikte TURKOVAC için bir üçüncü doz çalışması yapıyoruz” dedi ve “Önümüzdeki devirde bu

iki kıyaslamayla ilgili sonuçlar çıkacak. Faz-3 çalışması da devam ediyor bildiğiniz üzere. Hasebiyle biz acil kullanım onayını bu üçüncü doz çalışmasının sonuçlarına nazaran değerlendirebileceğiz” bilgisini verdi. Sonuçların ise önümüzdeki haftalarda açıklanması bekleniyor.

TURKOVAC varyantlara karşı tesirli olabilecek mi?

Dünyaya yayılan Covid-19 vakitle mutasyonlara uğradı ve çeşitli varyantları ortaya çıktı. Türkiye’de olumlu çıkan hastaların neredeyse tamamına yakınının Delta varyantı olduğu biliniyor. Bunun yanında Sağlık Bakanı Koca, yeni bir varyant olan MU varyantının da 2 şahısta tespit edildiğini açıklamıştı.

Varyantlar sonrası gözler aşılara çevrildi. Mevcut aşıların birçoğunun aktiflikleri düşse de varyantlara karşı aktif olduğu belirtiliyor.

TURKOVAC’ın proje yürütücülüğünü yapan Prof. Dr. Aykut Özdarendeli, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, yapılan çalışmalar sonucunda TURKOVAC’ın “İngiltere varyantına karşı yüzde yüz etkili” olduğunu saptadıklarını belirtti:

“Transgenik farelerde yaptığımız çalışmalarda yüzde yüz aktif olduğunu bulduk. Delta varyantı ile ilgili çalışmalarımızda sürüyor. Onunla ilgili elimizde tam bilgi olmadığı için söyleyemiyorum lakin İngiltere varyantı ile ilgili tesirli olduğunu söyleyebilirim.”

NOT: TURKOVAC çalışmasıyla ilgili bilimsel datalar net olarak açıklanmadığı için bu haber 13 Eylül 2021 tarihinde açık kaynaklar ve basına yansıyan açıklamalar ışığında derlenmiştir.

Kaynak: Memurlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir